Gdynia roku 1937 była miastem świeżym, pełnym ruchu i pewnym siebie. Port, który kilkanaście lat wcześniej był rybacką wsią, wyrósł na jeden z najnowocześniejszych portów Bałtyku. W mieście mieszkało ponad sto dwadzieścia tysięcy ludzi, a komisariat rządu naliczył 612 osób, które określały się jako ewangelicy polskiej narodowości. Zbór potrzebował własnego duszpasterza. Przybył on na przełomie lutego i marca 1937 roku — i miał na imię Jerzy Kahané.1
✦ ✦ ✦Urodził się 27 maja 1901 roku w Warszawie, przy ulicy Elektoralnej 51, jako syn Józefa Kahané, urzędnika prywatnego, i Stefanii z Rozenbaumów. Miał brata bliźniaka Aleksandra i dwie starsze siostry. Uczęszczał do ewangelickiego Gimnazjum imienia Mikołaja Reja — szkoły, która kształciła polskich protestantów stolicy.
W 1920 roku, podczas wojny polsko-bolszewickiej, zgłosił się ochotniczo do piechoty. Rok później, przed egzaminem maturalnym, próbował zacząć studia teologiczne — nie wyszło. Łączył je z pracą zarobkową i działalnością społeczną, aż w 1927 roku złożył egzaminy dyplomowe. Trafił na Mazury, do Państwowego Seminarium Nauczycielskiego w Działdowie — miejsca, gdzie o Polaków i Niemców spierały się od pokoleń.1
W ciągu kolejnych lat posługiwał w Mławie, Starej Iwicznej, Radzyminie. Od 1929 do 1931 roku administrował polskimi zborami w Bydgoszczy, Toruniu, Grudziądzu i Tczewie. Potem — kapelan wojskowy w Warszawie (ranga kapitana od 1 grudnia 1931 roku), następnie Katowice. W 1935 roku poślubił Dagmarę z d. May, córkę ks. Leona Witolda Maya — długoletniego proboszcza w Tomaszowie Mazowieckim.1
✦ ✦ ✦Gdynia była jego pierwszą stałą parafią. W ciągu dwóch lat Kahané zbudował zbór niemal od zera: Komitet Budowy Kaplicy (27 IV 1937), reaktywowane Stowarzyszenie Niewiast imienia Wandy Martensowej (18 V 1937), przeniesienie nabożeństw do kaplicy Domu Marynarza Szwedzkiego (4 VII 1937), lekcje religii w kilku miastach jednocześnie, nabożeństwa w kaplicy zakładu psychiatrycznego w Kocborowie (grudzień 1937).
Jego aktywność wychodziła poza samą Gdynię. 11 listopada 1938 roku, w dniu święta narodowego, odprawił pierwsze od blisko siedemdziesięciu lat (od roku 1871) polskie ewangelickie nabożeństwo w Gdańsku — w kaplicy anglikańskiej przy ulicy Ducha 80, w kamienicy, która w 1945 roku zostanie zburzona. Zebrali się parafianie miejscowi i goście z Gdyni i Tczewa, na organach grała Helena Raciniewska, pianistka z Gdyni.1
W listopadzie 1938 roku Komisariat Rządu zatwierdził plany budowy kościoła. Teren ogrodzono. Cegielnia „Osowa" ofiarowała pierwszy wagon cegieł.1
Wybuch wojny we wrześniu 1939 roku przekreślił wszystko. Kościół przy ulicy Leśnej nigdy nie powstał. Parafia przestała istnieć. Los Kahanégo po zajęciu Gdyni przez Niemców nie jest znany z bezpośrednich relacji — wiemy jedynie, co mówią dokumenty obozowe.
W dokumentach Gedenkstätte Sonnenstein w Pirnie figuruje: wywieziony z obozu koncentracyjnego Sachsenhausen z numerem 36002, 7 czerwca 1941 roku, do Sonnenstein. W Sonnenstein — jednej z sześciu placówek programu T4, który Niemcy nazywali „akcją eutanazji", a który był masowym mordowaniem osób chorych psychicznie i uznanych za „nieprzydatnych" — 11 lipca 1941 roku Jerzy Kahané zginął w komorze gazowej. Miał czterdzieści lat.2
Jego teść, ks. Leon Witold May, proboszcz w Tomaszowie Mazowieckim — ten sam, którego córkę poślubił Kahané w 1935 roku — zginął w Dachau 19 grudnia 1940 roku. Ojciec i zięć. Dwa różne obozy. Żaden nie przeżył.2
Symboliczna mogiła Jerzego Kahanégo znajduje się na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie, w alei 25, grób 13. Tablica upamiętniająca go wisi w kościele Zbawiciela w Bielsku-Białej.
← wszystkie odcinki cyklu