Jasień leżał wśród pól ziemi bytowskiej — wsi niewielkiej, bez strategicznego znaczenia, bez rynku ani murów. A jednak w dziejach ewangelickiego Bytowia Jasień odgrywa rolę, którą trudno przecenić: był jedną z dwóch wsi, które przetrwały kontrreformację bez utraty ewangelickiego pastora.1
Kiedy w drugiej połowie XVII wieku wikariusz Johann Judicis systematycznie usuwał ewangelickich duchownych z parafii ziemi bytowskiej — jeden po jednym, kościół po kościele — Jasień mu się wymknął. Wymknął się dlatego, że wieś należała do szlachcica, a szlachcic posiadał Kirchenpatronat — prawo patronatu kościelnego. Dziedzic jako patron parafii miał prawo decydować, kto stanie za amboną. I postanowił, że stanie tam ewangelicki pastor.
✦ ✦ ✦Tym dziedzicem był ród von Wussow. I to von Wussowowie, po dekadach kontrreformacji i wysiłku utrzymania ewangelickiej parafii, w roku 1699 wybudowali w Jasieniu nowy kościół.2
Kościół szachulcowy — Fachwerkkirche — był typową formą ewangelickiego budownictwa kościelnego w tej części Pomorza i Prus. Szachulec: drewniany szkielet wypełniony cegłą lub gliną, belki widoczne na zewnątrz, prosty dach, wnętrze bez bocznych kaplic i bujnego wystroju. Kościół funkcjonalny, ewangelicki w estetyce: ambona w centrum, kazanie jako serce nabożeństwa, światło przez proste okna.
Ród von Wussow: patron parafii przez pokolenia.
1699: kościół szachulcowy von Wussowów.
Dziś: kościół Bożego Ciała, rejestr zabytków A-214.
Po roku 1945 Jasień zmienił właściciela nie tylko politycznie. Ewangeliccy mieszkańcy wyjechali lub zostali wysiedleni. Kościół — ten sam, który von Wussowowie wznieśli w 1699 roku — przejął Kościół Katolicki. Nosił teraz wezwanie Bożego Ciała.2
Budynek przetrwał. Wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-214, traktowany jako zabytek architektury, nie jako ewangelicki pomnik. Szachulec stoi. Belki skrzyżowane, gliniane wypełnienie, dach nad tą samą nawą. Zmieniło się wyznanie, któremu służy — ale nie drewno.
✦ ✦ ✦Jasień jest historią trwania przez prawo. Nie przez siłę, nie przez bunt — przez paragraf w feudalnym rejestrze praw patronackich. Jedna rodzina szlachecka przez kilka pokoleń pilnowała, że ich pastor zostaje. Potem wybudowała kościół. Kościół przetrwał kontrreformację, wojnę, wysiedlenia, zmianę wyznania.
Szachulcowe belki z 1699 roku widziały więcej niż jeden porządek świata.
← wszystkie odcinki cyklu