Erlöserkirche

Sopot w XIX wieku rósł. Z rybackiej wioski stał się modnym kurortem — Niemcy z Berlina, z Königsberga, z całych Prus przyjeżdżali tu na sezon, kąpali się w Bałtyku, spacerowali po molo. Stali mieszkańcy też przybywali: rzemieślnicy, urzędnicy, lekarze. Wśród nich — ewangelicy.1

Ale ewangelicy Sopotu nie mieli własnej parafii. Przez całą pierwszą połowę XIX wieku należeli do parafii w Małym Kacku — wsi kilka kilometrów na zachód od centrum Sopotu. Chodzić tam w każdą niedzielę, w deszczu i mrozie, po wiejskiej drodze — to były codzienne realia wiernych ewangelickiego Sopotu przez dziesięciolecia.

W 1871 roku pojawiła się pierwsza sopocka kaplica — Friedenskapelle, Kaplica Pokoju.2 Mała, prowizoryczna, ale własna. Sopot zaczynał mieć własną infrastrukturę ewangelicką. W 1890 roku gmina wyznaniowa usamodzielniła się od Małego Kacka (pełne odłączenie nastąpiło rok później) — Sopot dostał status własnej parafii ewangelickiej.

A w 1899 roku położono kamień węgielny pod nowy, właściwy kościół: Erlöserkirche — Kościół Zbawiciela. Budowa trwała dwa lata. W 1901 roku kościół był gotowy.2

Erlöserkirche stanęła jako architektoniczny wyraz tego, czego Sopot potrzebował: trwałego, reprezentacyjnego centrum ewangelickiego życia religijnego. Do kurortu przyjeżdżali goście z całych Niemiec — i goście ewangeliccy potrzebowali gdzie pójść na niedzielne nabożeństwo. Stali mieszkańcy potrzebowali swojego domu modlitwy, a nie comiesięcznej wyprawy do Małego Kacka.

Po wojnie Erlöserkirche przejęli katolicy — to wzorzec powtarzający się w całym Trójmieście. Według jednych źródeł świątynię przekazano duszpasterstwu wojskowemu 8 maja 1945 roku; opracowanie parafii ewangelickiej podaje, że kościołem rzymskokatolickim stała się w 1947 roku. Dziś to kościół garnizonowy pod wezwaniem świętego Jerzego. Wezwanie Najświętszego Serca Pana Jezusa nosi natomiast osobny budynek: dawna kaplica cmentarna przy ulicy Malczewskiego.

Ewangelicy zachowali drugą świątynię: kościół Pokoju (Friedenskirche), wzniesiony w latach 1913–1919 według projektu Adolfa Bielefeldta w miejscu Kaplicy Pokoju, która była już za ciasna. Do końca wojny nosił nazwę kościoła Pokoju; gdy parafia straciła główny kościół, przeniesiono na niego nazwę kościoła Zbawiciela. Stoi w parku księdza Ottona Bowiena i jest dziś jedynym czynnym kościołem ewangelickim w Sopocie.