Liturgia nabożeństwa luterańskiego

Zbór wstaje, rozbrzmiewa pieśń wstępna. Ksiądz staje przed ołtarzem i czyni znak krzyża, mówiąc: „W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego — Amen”. Pozdrowienie: „Łaska Pana naszego Jezusa Chrystusa i miłość Boga i społeczność Ducha Świętego niech będzie z wami wszystkimi”.

Cały zbór wyznaje grzechy wspólnie: „Wyznajemy, że jesteśmy poczęci w grzechu i tkwimy w nim... ale prosimy Cię, miłosierny Boże, byś dla nas łaskaw był przez Twego Syna Jezusa Chrystusa”. Ksiądz odpowiada absolucją: „Z polecenia naszego Pana Jezusa Chrystusa odpuszczam wam wszystkie wasze grzechy, w imię Ojca i Syna i Ducha Świętego”.

Po absolucji następuje Kyrie eleison („Panie, zmiłuj się”) — krótka aklamacja chrześcijańska z greckim brzmieniem zachowanym od starożytności. Potem Gloria in excelsis („Chwała na wysokościach Bogu”) — hymn anielski z Łk 2,14. W Wielkim Poście Gloria jest opuszczane (kolor fiolet, atmosfera skruchy).

Ksiądz odmawia krótką modlitwę („kolektę”) odpowiadającą tematowi tej konkretnej niedzieli roku kościelnego. Każda niedziela ma swoją kolektę w agendzie liturgicznej. Tradycyjne otwarcie: „Wszechmogący wieczny Boże...”.

Czytania z systemu lekcyjnego (perykopy). Polski Kościół EA używa systemu 6-letniego — w każdej niedzieli inny tekst, co 6 lat cykl wraca. Typowo trzy: ze Starego Testamentu, z Listu apostolskiego, z Ewangelii. Czytania ze Starego i Listu często czyta świecki członek zboru.

Cały zbór recytuje lub śpiewa Wyznanie wiary. Najczęściej Apostolski (Symbol Apostolski) w zwykłe niedziele, Nicejsko-Konstantynopolski w wielkie święta. Wyznanie wiary jest aktem PUBLICZNYM — zbór razem mówi co wierzy.

Pieśń tematyczna nawiązująca do perykopy lub okresu roku kościelnego. Często z kanonu Lutra/Gerhardta. To moment przygotowania serca do słuchania kazania.

15–25 minut wykładu Słowa Bożego przez księdza, z ambony, na temat jednego z dzisiejszych tekstów. To NIE filozofia ani moralizatorstwo — to zwiastowanie ewangelii i zastosowanie jej do dzisiejszego życia. W luteranizmie kazanie jest centralnym aktem nabożeństwa.

Pieśń odpowiedzi — często hymn związany z tematem kazania lub z okresem. To moment, gdy zbór odpowiada na usłyszane Słowo.

Ksiądz (lub świecki) odmawia modlitwę powszechną — prosi za Kościół, świat, władze, ludzi w potrzebie, członków parafii. Często z odpowiedzią zboru: „Wysłuchaj nas, Panie”.

Wszyscy razem odmawiają lub śpiewają „Ojcze nasz”. Modlitwa Pańska zamyka część Słowa nabożeństwa — Chrystus uczy nas modlić się, jak mamy się modlić.

Nie każde nabożeństwo ma Wieczerzę. Gdy jest: ksiądz odmawia słowa ustanowienia („Pan Jezus tej nocy, której był wydany, wziął chleb...”), zbór odpowiada „Amen”. Chleb i wino krążą po ławce — każdy ochrzczony konfirmant może przystąpić. Słowa wręczenia: „Ciało Chrystusa za ciebie wydane”, „Krew Chrystusa za ciebie wylana”.

Ksiądz stoi przy ołtarzu, podnosi ręce nad zborem i wypowiada tradycyjne aaronickie błogosławieństwo (4 Mż 6,24-26): „Niech ci błogosławi Pan i niech cię strzeże; niech rozjaśni Pan oblicze swoje nad tobą i niech ci miłościw będzie; niech obróci Pan twarz swoją ku tobie i niech ci da pokój”. To końcowe Słowo nabożeństwa.

Pieśń wysłania (np. „Pójdźmy z radością”). Ksiądz opuszcza ołtarz, organy grają postlude. Zbór wychodzi do codziennego życia, niosąc otrzymane Słowo i sakrament w świat.