Hasła dla laika
Słownik teologii luterańskiej napisany językiem, którym mówi się przy stole, nie z ambony. Każde hasło 2–5 minut czytania.
5 Sola Reformacji
-
Sola Scriptura
Tylko Pismo
Pismo Święte jest jedyną nieomylną normą wiary i życia. Inne autorytety (sobory, ojcowie, papiestwo) zachowują wartość, ale podlegają osądowi Pisma.
2 min -
Sola Fide
Tylko przez wiarę
Zbawienie przychodzi przez wiarę w Chrystusa — nie przez uczynki, zasługi, sakramenty same w sobie, ani modlitwę za pośrednictwem świętych.
2 min -
Sola Gratia
Tylko z łaski
Zbawienie jest darem Bożej łaski, nie zasługą człowieka. Łaska wyprzedza wszelkie nasze działanie — wybiera nas, wzywa, uświęca.
2 min -
Solus Christus
Tylko Chrystus
Jedyny pośrednik między Bogiem a człowiekiem to Chrystus (1 Tm 2,5). Nie Maryja, nie święci, nie kapłaństwo ludzkie — choć każde z nich ma swoje miejsce w Kościele.
2 min -
Soli Deo Gloria
Tylko Bogu chwała
Każdy aspekt zbawienia i życia ma być na chwałę Bożą, nie człowieka. Bach kończył partytury skrótem „SDG”.
2 min
Sakramenty
-
Wieczerza Pańska
In, cum, sub pane et vino
Sakrament Wieczerzy Pańskiej: realna obecność ciała i krwi Chrystusa w, z i pod chlebem i winem. Nie transsubstancjacja rzymska ani symbol Zwingli'ego.
2 min -
Chrzest
Wody, które nie są zwykłą wodą
Sakrament inicjacji do Kościoła. Włącza w Chrystusa (Rz 6), daje obietnicę odpuszczenia grzechów i życia wiecznego. Ważny dla dzieci i dorosłych.
2 min
Rok liturgiczny
-
Rok kościelny
Cykl liturgiczny ewangelicki
Roczny cykl czasu kościoła: od Adwentu po Trójcę, od Trójcy do Adwentu. Każdy okres ze swoim kolorem, perykopami i tonem.
2 min -
Perykopy
System 6-letni czytań biblijnych
Uporządkowany system tekstów biblijnych przypisanych do każdej niedzieli roku kościelnego. W Kościele EA — system z 6 rzędami (cyklami).
2 min
Księgi wyznaniowe
-
Konfesja Augsburska
Fundament wyznaniowy luteranizmu
1530, 28 artykułów wiary przedstawionych cesarzowi Karolowi V. Autor — Filip Melanchton. Podstawowy dokument wyznaniowy luterańskich Kościołów.
2 min -
Mały Katechizm
Luter dla rodzin (1529)
Podręcznik wiary dla rodzin — 5 części: Dekalog, Wyznanie wiary, Modlitwa Pańska, Chrzest, Wieczerza Pańska. „Ojciec rodziny powinien tego uczyć swoich domowników”.
2 min -
Księgi Symboliczne
Pełny korpus wyznaniowy
Zbiór 9 ksiąg wyznaniowych Kościołów luterańskich. Korpus zamknięty Formułą Zgody 1577 i Księgą Zgody 1580 (Liber Concordiae).
2 min
Doktryna
-
Theologia Crucis
Teologia krzyża
Bóg objawia się NIE w mocy i chwale, ale w słabości i ukryciu krzyża. Centralny dla luteranizmu Lutera koncept z Disputatio Heidelbergensis 1518.
2 min -
Powszechne kapłaństwo wiernych
Każdy ochrzczony jest kapłanem
Każdy ochrzczony ma bezpośredni dostęp do Boga — bez ludzkiego pośrednika. Pastor nie jest kapłanem w sensie ofiarnym, ale sługą Słowa, powołanym ze zboru.
2 min -
Dwa królestwa
Lewa i prawa ręka Boża
Bóg rządzi światem dwoma porządkami: lewą ręką (państwo, miecz, prawo) i prawą (Kościół, Słowo, Ewangelia). Nie mieszać.
2 min -
Simul iustus et peccator
Jednocześnie sprawiedliwy i grzesznik
Formuła Lutra: wierzący przed Bogiem jest sprawiedliwy (przez Chrystusa), a jednocześnie w sobie nadal grzesznikiem. Dwie prawdy, jeden człowiek.
2 min -
Communicatio idiomatum
Wymiana właściwości
Co przysługuje boskiej naturze Chrystusa, można orzec o naturze ludzkiej (i odwrotnie). Klucz do luterańskiej Chrystologii i nauki o Wieczerzy.
2 min
Praktyka kościelna
-
Konfirmacja
Świadome potwierdzenie wiary
Akt świadomego potwierdzenia wiary chrzcielnej — zwykle 13-15 lat, po nauce katechetycznej. NIE sakrament, ale ważny moment życia w Kościele.
2 min -
Urząd pastora
Sługa Słowa, nie kapłan ofiarujący
Pastor luterański NIE jest kapłanem w sensie ofiarnym. Jest publicznym sługą Słowa i sakramentów — powołanym z grona wierzących, ordynowanym przez Kościół.
2 min -
Pieśń ewangelicka
Centrum nabożeństwa, nie jego ozdoba
W luteranizmie zbór ŚPIEWA — pieśń kościelna jest centralnym aktem liturgicznym. Każdy uczestniczy, nie tylko chór. Tradycja od Lutra, kulminacja u Bacha.
2 min
Katolik pyta ewangelika
-
Czemu nie modlicie się do świętych?
Bo nie potrzebujemy dodatkowych pośredników
Luteranie szanują świętych jako wzór wiary. Ale modlą się BEZPOŚREDNIO do Boga przez Chrystusa — nie potrzebują pośrednictwa świętych. Wynika to z solus Christus.
2 min -
Co z Maryją?
Szacunek, tak. Modlitwa, nie.
Luteranie szanują Maryję jako Matkę Chrystusa, „błogosławioną między niewiastami”. Nie modlą się do niej — modlą się z nią, jako z siostrą w wierze.
2 min -
Czy macie spowiedź?
Tak, ale inaczej niż katolicka
W luteranizmie istnieją dwie formy spowiedzi: powszechna (liturgiczna, na początku nabożeństwa) i indywidualna (z pastorem, dobrowolnie). NIE jest sakramentem, NIE ma taryfy pokuty.
2 min -
Czemu pastorzy się żenią?
Bo Pismo nie wymaga celibatu
W luteranizmie nie ma celibatu obligatoryjnego. Pastor może i zwykle powinien się żenić — to wynika z Pisma i z luterańskiej teologii powołania.
2 min