Od Lutra do Pawła Gerhardta. Hymny, które ukształtowały duchowość luterańską przez 500 lat.
Ein feste Burg ist unser Gott — Marcin Luter
Warownym grodem jest nasz Bóg, / Orężem swym nam służy. / Wyzwala nas z otoczy wszech, / Jakie tu na nas się dłużą.
Parafraza Psalmu 46. Heine nazwał ją „Marsylianką Reformacji”. Bach kantata BWV 80. Hymn śpiewany na Święto Reformacji (31 X). Najbardziej rozpoznawalna melodia luterańska świata.
Befiehl du deine Wege — Paweł Gerhardt
Bogu polecam drogi me, / On wskaże mi je sam. / Co cierpię, on przemienia w cześć, / Pomoże w trudzie nam.
12 strof na czas wielkiej biedy po wojnie trzydziestoletniej. Pierwsze litery oryginalnych strof tworzą akrostych „BEFIEHL DEM HERREN DEINE WEGE” („Powierzaj Panu swoje drogi”). Pieśń ufności na każdy dzień.
O Haupt voll Blut und Wunden — Paweł Gerhardt (na podst. Arnulfa z Lowanium)
O Głowo z ran zbroczona, / O Głowo cierpień pełna, / Z naigrawania pokryta / Cierniową koroną i hańbą.
Najbardziej znana niemiecka pieśń pasyjna. Melodia: Hans Leo Hassler 1601 (pierwotnie świecka pieśń miłosna!). Bach użył jej 5 razy w Pasji Mateuszowej — w tym jako kulminacja sceny ukrzyżowania.
Nun ruhen alle Wälder — Paweł Gerhardt
Idźmy, tulmy się jak dziatki / Do snu pod skrzydła Ojca. / Już oczy domknięte, / Już cisza w żywiole ziemskim.
Pieśń wieczorna dla rodzin. Melodia Heinricha Isaaca (1495 — „Innsbruck, ich muss dich lassen”). Klasyk luterańskiej pobożności domowej — w gospodarstwach śpiewano ją przed snem przez 300 lat.
Wachet auf, ruft uns die Stimme — Philipp Nicolai
Zbudźcie się, ozwie się głos, / Strażnicy nas obwieszczają. / Wstańcie, mieszkańcy Jerozolimy! / Mocny zew Pana dochodzi.
Parafraza przypowieści o pannach mądrych i głupich (Mt 25). Pieśń jako reakcja na epidemię dżumy w Westfalii 1597-1598 (1300 zmarłych w parafii Nicolaia). Bach uwiecznił ją w kantacie BWV 140.
Lobe den Herren, den mächtigen König der Ehren — Joachim Neander
Chwalże, dusza, Pana mocnego, Króla chwały! / Niech śpiewają Mu duch i ciało wraz cale. / Wszyscy, którzy oddychacie, / Niech głos w pieśni mu dacie.
Reformowany pastor i poeta z Bremen. Pieśń uwielbienia — dziś używana w obu tradycjach (luterańskiej i reformowanej). Pierwsza zwrotka: parafraza Psalmu 103.
Vom Himmel hoch, da komm ich her — Marcin Luter
Z niebios przybyłem, słudzy ze, / Nową nowinę głoszę. / Z nowiną dobrą do was idę, / W radości nieść ją proszę.
Luter napisał dla dzieci — pieśń kolędowa z głosem anioła zwiastującego pasterzom. Bach wykorzystał w Oratorium Bożonarodzeniowym (BWV 248) i w Pasji Magnificat. Klasyczna kolęda luterańska.
Wir glauben all an einen Gott — Marcin Luter
Wierzymy wszyscy w jednego Boga, / Stwórcę nieba i ziemi, / Który nam swą Ojcowską ręką / Daje wszystko, co posiadamy.
Luterańska parafraza Credo nicejsko-konstantynopolskiego. Śpiewane jako wyznanie wiary w nabożeństwie zamiast recytacji. Pieśń modyfikuje wyznanie do śpiewu — daje całemu zborowi możliwość udziału.