Dziedzictwo › Katalog › Gockowo
Kościół · powiat człuchowski
Gockowo — dawny kościół ewangelicki (nieistniejący)
niem. Gotzkau
- Rodzaj
- kościół (dawny ewangelicki)
- Nazwa niemiecka
- Gotzkau
- Czas budowy
- b.d.
- Miejscowość
- Gockowo, gm. Rzeczenica
- Dawny powiat
- Schlochau
- Parafia ewangelicka
- Olszanowo (Elsenau) — Gockowo jako filia zboru; wcześniej samodzielny zbór luterski [SGKP]
- Po 1945
- zburzony
- Dziś
- nieistniejący (rozebrany w latach 60.)
Gockowo (niem. Gotzkau) powstało w 1367 r. jako dobra rycerskie z nadania wielkiego mistrza krzyżackiego Winricha von Kniprode, a wśród jego późniejszych właścicieli wymieniani są m.in. Boronowie, Prądzyńscy i Trzebiatowscy. Już w drugiej połowie XVI w. stał tu pierwszy kościół ewangelicki, wzniesiony staraniem patronujących wsi rodów ziemi człuchowskiej; około 1800 r.
zastąpiła go ryglowa, klasycystyczna świątynia z wciągniętą do wnętrza wieżą zachodnią i wyposażeniem przeważnie z XIX w. Kościół przetrwał wojnę i pierwsze powojenne lata jako czynna świątynia niemieckojęzycznego zboru, a w 1952 r. to właśnie tutaj, w wiejskim kościele, odprawiono pierwsze legalne nabożeństwa luterańskie po wojnie w powiecie człuchowskim. Mimo wpisania do rejestru zabytków województwa koszalińskiego (21 lutego 1959 r.) obiekt rozebrano około 1970 r. na mocy decyzji władz. Dziś po dawnym ewangelickim Gockowie pozostała pamięć miejsca, w którym pomorski luteranizm przetrwał najdłużej.
Źródła
- Kościół ewangelicki, Gockowo — Zabytek.pl (potwierdza: Gockowo, gm. Rzeczenica, pow. człuchowski; 1800, klasycystyczny, mur pruski, nieistniejący, ewidencja zabytków)
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II, hasło 'Gockowy' (niem. Gotzkau) — Gotzkau, dobra ryc., pow. człuchowski; 120 ew., 2 kat.; zbór luterski jako filia par. Elsenau/Olszanowo; wizytacja 1653
- Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze – miejsca i ludzie", Informator Parafialny Parafii EA w Słupsku 9/2023 (opracowanie — daty powojenne wymagają weryfikacji)