DziedzictwoKatalog › Gockowo

Kościół · powiat człuchowski

Gockowo — dawny kościół ewangelicki (nieistniejący)

niem. Gotzkau

Rodzaj
kościół (dawny ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Gotzkau
Czas budowy
b.d.
Miejscowość
Gockowo, gm. Rzeczenica
Dawny powiat
Schlochau
Parafia ewangelicka
Olszanowo (Elsenau) — Gockowo jako filia zboru; wcześniej samodzielny zbór luterski [SGKP]
Po 1945
zburzony
Dziś
nieistniejący (rozebrany w latach 60.)

Gockowo (niem. Gotzkau) powstało w 1367 r. jako dobra rycerskie z nadania wielkiego mistrza krzyżackiego Winricha von Kniprode, a wśród jego późniejszych właścicieli wymieniani są m.in. Boronowie, Prądzyńscy i Trzebiatowscy. Już w drugiej połowie XVI w. stał tu pierwszy kościół ewangelicki, wzniesiony staraniem patronujących wsi rodów ziemi człuchowskiej; około 1800 r.

zastąpiła go ryglowa, klasycystyczna świątynia z wciągniętą do wnętrza wieżą zachodnią i wyposażeniem przeważnie z XIX w. Kościół przetrwał wojnę i pierwsze powojenne lata jako czynna świątynia niemieckojęzycznego zboru, a w 1952 r. to właśnie tutaj, w wiejskim kościele, odprawiono pierwsze legalne nabożeństwa luterańskie po wojnie w powiecie człuchowskim. Mimo wpisania do rejestru zabytków województwa koszalińskiego (21 lutego 1959 r.) obiekt rozebrano około 1970 r. na mocy decyzji władz. Dziś po dawnym ewangelickim Gockowie pozostała pamięć miejsca, w którym pomorski luteranizm przetrwał najdłużej.

Położenie: 53,7219° N, 17,0644° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Źródła

  1. Kościół ewangelicki, Gockowo — Zabytek.pl (potwierdza: Gockowo, gm. Rzeczenica, pow. człuchowski; 1800, klasycystyczny, mur pruski, nieistniejący, ewidencja zabytków)
  2. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II, hasło 'Gockowy' (niem. Gotzkau) — Gotzkau, dobra ryc., pow. człuchowski; 120 ew., 2 kat.; zbór luterski jako filia par. Elsenau/Olszanowo; wizytacja 1653
  3. Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze – miejsca i ludzie", Informator Parafialny Parafii EA w Słupsku 9/2023 (opracowanie — daty powojenne wymagają weryfikacji)
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.