← PoEwangelicku.pl 🕰 Oś czasu

📚 Źródła i bibliografia

×

Atlas oparty jest na wielu źródłach. Wszystkie wpisy oznaczone „do weryfikacji" wymagają dalszego potwierdzenia archiwalnego. Źródła pierwotne mają pierwszeństwo przed opracowaniami własnymi.

Źródła pierwotne — zdigitalizowane, dostępne online

Bär, Max: Die Kirchenbücher der Provinz Westpreußen. Danzig: Kommissions-Verlag, 1908. Seria: Abhandlungen zur Landeskunde der Provinz Westpreußen, H. 13. Inwentarz wszystkich ewangelickich ksiąg kościelnych Westpreußen — każda parafia z zakresem dat i lokalizacją akt. Domena publiczna.
kpbc.umk.pl (DjVu, pełny tekst)
Schnaase, Eduard: Geschichte der evangelischen Kirche Danzigs actenmäßig Dargestellt. Danzig: Theodor Bertling, 1863. 3 tomy. Historia Kościoła ewangelickiego Gdańska 1518–1800, oparta na aktach archiwum Ministerium. Autor był diakonem przy kościele św. Jana w Gdańsku.
archive.org (scan, domena publiczna)
Simson, Paul: Geschichte der Stadt Danzig. 4 tomy. Danzig: A. W. Kafemann, 1913–1918. Monumentalna historia Gdańska — zawiera obszerne rozdziały o Kościele ewangelickim, parafiach i cmentarzach.
pbc.gda.pl / Biblioteka Cyfrowa Gdańsk (t. 1)
Ewidencja cmentarzy Pomorza — Białe Karty konserwatorskie. Urzędowa ewidencja cmentarzy województwa pomorskiego i zachodniopomorskiego. Zawiera: wyznanie, adres, datę zamknięcia. Źródło danych dla 876 cmentarzy w atlasie.

Literatura naukowa

Kościelak, Sławomir: Od tez Marcina Lutra do kazań Jacoba Heggego. Kościół w Gdańsku w przededniu pierwszych wystąpień reformacyjnych. „Odrodzenie i Reformacja w Polsce", t. LXIII (2019), s. 63–90. Artykuł recenzowany, Instytut Historii UG. Analizuje strukturę Kościoła katolickiego w Gdańsku 1517–1522 i początki reformacji. Open Access.
apcz.umk.pl (DOI: 10.12775/OiRwP.2019.02)
Neumeyer, Heinz: Kirchengeschichte von Danzig und Westpreußen in evangelischer Sicht. 2 tomy. Leer: Rautenberg, 1971–1977. Kluczowa synteza historii Kościoła ewangelickiego Gdańska i Westpreußen — od początków chrześcijaństwa po XX w.
Hubatsch, Walther (red.): Die evangelischen General-Kirchen- und Schulvisitationen in Ost- und Westpreußen 1853 bis 1944. Opr. Iselin Gündermann. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1970. LX + 1026 s. Protokoły pruskich generalnych wizytacji kościelnych i szkolnych — opisy stanu każdej parafii Westpreußen w kolejnych wizytacjach 1853–1944.

Portale i bazy genealogiczne

Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins (ZWGV), 1880–1941. 76 tomów. Najważniejsze historyczne pismo regionalne Westpreußen — ok. połowy artykułów o Gdańsku i okolicach. Artykuły o konkretnych parafiach, pastorach, cmentarzach.
Biblioteka Cyfrowa Elbląg (pełny zestaw 1880–1941)
Pommerscher Greif e.V. — baza Quellensuche. Katalog ksiąg kościelnych Prowincji Pommern z lokalizacjami i linkami do digitalizatów na FamilySearch/Archion.
pommerscher-greif.de
Westpreussen.de — portal genealogiczny z bazą Kirchenbücher per Landkreis. westpreussen.de/kirchenbuchsuche
Cmentarze powiatu słupskiego — dokumentacja cmentarzy ewangelickich. cmentarze.slupsk.pl
GOK Chojnice — projekt rewitalizacji cmentarzy ewangelickich pow. chojnickiego (2021–2022). gokchojnice.pl

Opracowania własne autora

Atlas Znikających Kościołów — monografia własna, niepublikowana. Inwentarz kościołów poewangelickich Pomorza Gdańskiego z opisami architektonicznymi.
Protestantyzm na Pomorzu Gdańskim — monografia własna, niepublikowana. Historia ewangelicyzmu od Reformacji (1517) do 1945.
Parafie ewangelickie na Kaszubach — monografia własna z weryfikacją historyczną (2026). Parafie i cmentarze powiatów lęborskiego, bytowskiego, słupskiego, wejherowskiego.

O atlasie

Atlas Ewangelickiego Pomorza jest projektem ciągłym. Dane zebrała sesja kwerendy z 13 czerwca 2026 roku z wykorzystaniem źródeł internetowych, zdigitalizowanych monografii XIX-wiecznych oraz własnych opracowań autora. 1067 obiektów, wszystkie oznaczone „do weryfikacji" — co oznacza, że każdy wpis wymaga potwierdzenia kwerendą archiwalną (APGd, EZA Berlin, GStA PK Berlin-Dahlem) przed cytowaniem naukowym.

Koordynaty GPS: geokodowanie Nominatim/OpenStreetMap (pełna precyzja dla znanych obiektów, centrum miejscowości dla pozostałych).
Kontakt i zgłoszenia błędów: poewangelicku.pl

×