Cmentarze, kościoły i parafie ewangelickie Pomorza
Największa publiczna baza wiedzy o 1317 poewangelickich obiektach sakralnych Pomorza sprzed 1945 roku. Cmentarze, kościoły, kaplice i parafie luterańskie, mennonickie, ewangelicko-unijne i reformowane. 1315 z dokładnymi współrzędnymi, do nawigacji telefonem.
Pomorze było katolickie od chrystianizacji. Reformacja dotarła tu w latach dwudziestych XVI wieku i odmieniła je na cztery stulecia — choć nie wszędzie tak samo. Na Pomorzu Zachodnim i Środkowym, w Księstwie Pomorskim i późniejszych prowincjach pruskich, luteranizm stał się wyznaniem większości i pozostał nim aż do roku 1945. Na Pomorzu Gdańskim, pod polską koroną, pierwsza fala objęła całe parafie i dekanaty, ale rekatolizacja cofnęła ją około roku 1600; ewangelicy wrócili tu dopiero z osadnictwem pruskim po 1772 roku i trwali do wysiedleń. Ten atlas opisuje to, co po nich zostało — w murach, kamieniach i nazwach.
Na czym opiera się atlas — 1135 pozycji źródłowych
Podstawą są dokumenty i druki, nie zbiory internetowe. Najczęściej przywoływane pozycje, z liczbą obiektów, przy których je zacytowano:
- 801 Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- 473 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich; Gemeindelexikon für d
- 287 Gemeindelexikon für die Provinz Westpreußen. Auf Grund der Materialien der Volkszählung vom
- 238 Gemeindelexikon für die Provinz Pommern. Auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 2. D
- 125 Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein
- 89 Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs
- 88 A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westp
- 78 K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”
Pełny wykaz — wraz z monografiami regionalnymi, wspomnieniami duchownych, inwentaryzacjami terenowymi i kwerendami archiwalnymi — znajduje się na stronie Na czym opiera się atlas. Przy każdym obiekcie podajemy źródła osobno, a tam, gdzie źródła się różnią albo milczą, mówimy o tym wprost, zamiast wybierać wygodniejszą wersję.
Mapa: OpenStreetMap. Kliknij marker → szczegóły obiektu + link do źródeł. Żuławy Mennonickie (81) · Zweryfikowane kwerendą (980) · Na czym opiera się atlas → Źródła
Przeglądaj per powiat
Pobierz bazę
Dla turystów z autem / rowerem, badaczy, potomków rodzin mennonickich i luterańskich Pomorza:
- GPX (260 KB) — do nawigacji telefonem (OsmAnd, Komoot, Garmin)
- KML (488 KB) — do Google Earth / My Maps
- CSV (220 KB) — do Excel / Numbers, filtrowanie
- Mennonici Żuław (40 KB) — tylko 81 mennonickich
- Z wielu źródeł (11 KB) — 38 najpewniejszych
- JSON (Open Data) — dla badaczy, pełne metadane, CC-BY-4.0
- CSV (Open Data) — format dla akademii i QGIS
Baza jest w budowie — niektóre obiekty oznaczone jako „do weryfikacji" oczekują kwerendy archiwalnej. Większość obiektów oznaczono ogólnie jako „ewangelickie": przed 1945 r. dostępne źródła zwykle nie rozróżniają, czy zbór był augsburski (luterański), unijny czy reformowany. Współrzędne oznaczone jako „dokładne" pochodzą bezpośrednio z OpenStreetMap i Wikidata; „przybliżone" wyznaczono automatycznie z nazwy miejscowości. Jeśli zauważysz błąd lub masz dodatkową informację — napisz na lukasz@plexisystem.pl.