Człuchów — dawny kościół ewangelicki (ob. Muzeum Regionalne, zamek)

Z Wikipedii (PL)

Człuchów, po niemiecku Schlochau, był miastem powiatowym na pograniczu Prus Zachodnich i Pomorza. Do lat 1919–1920 należał do prowincji Prusy Zachodnie i rejencji kwidzyńskiej, w latach 1922–1938 do prowincji Marchia Graniczna Poznańsko-Zachodniopruska z rejencją w Pile, a od 1 października 1938 roku do prowincji Pomorze. 🟡 Której rejencji podlegał powiat po tej ostatniej zmianie, nie ustalono. Przez większość swoich dziejów miasto miało przewagę ludności ewangelickiej. Wolność nabożeństw według konfesji augsburskiej zapewnił tu Zygmunt August, panujący w latach 1548–1572; pierwszym pastorem był Paul Clard, urodzony w 1538 roku i sprawujący urząd już przed 1560. 🟡 ⚠ Po przejęciu probostwa regularnych nabożeństw ewangelickich zaprzestano. Pruski spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku naliczył w Człuchowie 3 281 mieszkańców, wśród nich 1 588 ewangelików i 1 201 katolików, jedną osobę innego wyznania chrześcijańskiego i 491 osób wyznania mojżeszowego. W 1910 roku było tu 1 814 ewangelików wobec 1 537 katolików, a w 1937 roku około 3 430 protestantów wobec 2 671 katolików. Benedykt Reszka przypomina przy tym, że na początku dwudziestego wieku protestanci stanowili w całym powiecie człuchowskim około 80 procent ludności — miasto było więc mniej ewangelickie niż otaczające je wsie. Świątynię dla gminy ewangelickiej wzniesiono w latach 1826–1828 na terenie zamku krzyżackiego, w miejscu kaplicy zamku wysokiego. Neogotycki projekt wyszedł spod ręki Salzmanna i został poprawiony przez…