Biały Bór — kościół ewangelicki (Baldenburg)
Baldenburg
- Rok powstania
- 1763
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- szczecinecki
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Kościół ewangelicki w Białym Borze — dawnym Baldenburgu — był budowlą prostą, na planie prostokąta, z cegły i szachulca wypełnionego gliną, wzniesioną w 1763 albo 1766 roku. Tak opisał go inwentarz zabytków sztuki prowincji Prusy Zachodnie z 1887 roku, oparty na ankietach rozesłanych do proboszczów. Wisiały w nim dwa dzwony: mniejszy z 1765 roku, odlany przez Ernsta Friedricha Kocha w Gdańsku, z napisem „Sit nomen domini benedictum. Me fecit Ernst Friedrich Koch Gedani anno 1765”, i większy z 1797 roku, dzieło J. M. Meyera ze Szczecinka. Metryka samej parafii sięga czasów przed Reformacją. Wielki mistrz Ulrich von Jungingen nadał proboszczowi Białego Boru, Peterowi Malzanowi, wieś Biskupnicę wraz z rolą, łąkami, wodami, jeziorami i lasami — na wieczne posiadanie dla niego i jego następców, z sądownictwem wyższym i niższym. Wieś liczyła sześćdziesiąt włók miary chełmińskiej. Dokument wystawiono w Malborku w dzień świętego Wawrzyńca Męczennika 1408 roku. Biały Bór przyjął naukę Reformacji wcześnie: mieszkańcy przeszli na luteranizm i już w 1560 roku oficjalnie powołali zbór ewangelicki. W dobie kontrreformacji odebrano im kościół. Według kroniki Harnocha z 1890 roku ewangelicy w Białym Borze mieli własny dom modlitwy już na początku XVII wieku; w latach 1632 i 1642 wzmiankowano go jako mieszczący się w ratuszu. Według tej samej kroniki duchownym miał tu być w latach 1614–1619 Johann Bordelmann. Z 1640 roku pochodzi zdarzenie, które zapisało się najtrwalej. Inwentarz z 1887 r…
Źródła zewnętrzne
- Cmentarz ewangelicki — Biały Bór, Lapidaria (Wikidot) — audyt workflow
- Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze – miejsca i ludzie", Informator Parafialny Parafii EA w Słupsku nr 9/2023 — opracowanie
- B. Reszka, „Ewangelicy na Gochach”, Borowy Młyn — Rumia 2008 — monografia
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 494–495 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. I, hasło „Baldenburg” — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 78 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 33, 277; t. 2, s. 486, 667, 668; t. 3, s. 815, 862, 968, 1029; t. 4, s. 1109, 1178; t. 5, s. 1403; t. 6, s. 1544, 1593, 1598, 1662, 1765; t. 7, s. 1819, 1869 — źródło drukowane
- Isaak Gottfried Goedtke, „Kirchengeschichte der evangelischen kleinen Städte im Polnischen Preußen”, wyd. Hans-Christoph Surkau (Sonderschrift 112 Verein für Familienforschung in Ost- und Westpreußen), s. 246 — źródło drukowane
- „Norddeutsche allgemeine Zeitung”, 16 grudnia 1883 roku, s. 13 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 28 maja 1904 roku, s. 2 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 10 marca 1915 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 2 lipca 1916 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, hasło Vessin, s. 482 — źródło drukowane
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 16 — wykaz duchownych
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.