Lubieszewo — dawny kościół ewangelicki (Ladekopp)
Ladekopp
- Rok powstania
- 1827
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- nowodworski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- mennonicka
Z Wikipedii (PL)
Lubieszewo, po niemiecku Ladekopp, w gminie Nowy Dwór Gdański, to wieś olęderska na środkowych Żuławach; przed 1920 rokiem należała do powiatu malborskiego, a w latach 1920–1939 do Wolnego Miasta Gdańska, powiatu Großes Werder. Współistniały tu dwie odrębne wspólnoty protestanckie, których nie należy mylić: ewangelicka i mennonicka. Po kościele ewangelickim nie ma dziś śladu; ostał się natomiast duży cmentarz mennonicki. Osobnym obiektem, niezwiązanym z żadną z tych dwóch wspólnot, jest gotycki kościół świętej Elżbiety — dziś katolicki, wpisany 26 września 1961 roku do rejestru zabytków pod numerem A-237. Hermann Eckerdt (1868) pisze, że w dokumencie z połowy XIII wieku wymieniony jest niejaki Johannes jako proboszcz (rector ecclesiae) w Lubieszewie, po niemiecku Ladekopp. To datowanie jest jednak wątpliwe: według Wiesława Długokęckiego wieś założył dopiero wielki mistrz Werner von Orseln (1324–1330), a pleban Jan jest poświadczony w 1324 roku. Wspólnota ewangelicka — luterańska i unijna — powstała około 1570 roku. Do 1630 roku nabożeństwa odprawiano w jednym z dworów; w tymże roku postawiono budynek na kształt spichlerza, a w 1708 roku zastąpił go kościół wzniesiony z pomocą Szwedów, opisywany jako drewniana budowla na planie ośmioboku z początku XVIII wieku. Świątynia spłonęła wraz z budynkami plebańskimi w 1826 roku. Nowy kościół, konstrukcji szachulcowej, poświęcono 16 września 1827 roku, a wieżę dostawiono rok później. Pastor Heinel, który — jak sam pisze — był wtedy d…
Źródła zewnętrzne
- GAMEO — Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia [kopia archiwalna 2005-11-26] — encyklopedia
- zulawy.infopl.info — Lubieszewo — źródło online
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 430 — źródło drukowane
- ks. W. Zawadzki, „Archiwum Ewangelickiej Superintendentury i Parafii Malborskiej. Próba analizy wstępnej”, „Studia Elbląskie” 2 (2000), s. 61–96 (wykaz parafii za: E. Dormann, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Danzig 1862, s. 77 nn.) — artykuł naukowy
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- B. Szady, „Geografia struktur religijnych i wyznaniowych w Koronie w II połowie XVIII w.”, Lublin 2010 — monografia (atlas wyznań)
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 190 — wykaz duchownych (druk 1834)
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preussen liegenden Werdern”, Königsberg 1723 — opis topograficzny
- H. Eckerdt, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Marienburg 1868 — monografia
- B. Schmid, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg”, Danzig 1919, s. 113, 114, 115 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. V, hasło „Ladekopp”, hasło „Malbork” — źródło drukowane
- H. Eckerdt, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Marienburg 1868, s. 51 — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 173, 252 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 149, pozycja 62 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 35 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 74, 228, 319; t. 3, s. 754, 801, 981; t. 4, s. 1146, 1218; t. 5, s. 1415; t. 6, s. 1589, 1653, 1656, 1791; t. 7, s. 1847 — źródło drukowane
- „National-Zeitung” (Berlin), 30 kwietnia 1891 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 7 stycznia 1916 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Tag” (Berlin), 6 marca 1916 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- J. Wiśniewski, „Protestanci, menonici i Żydzi w diecezji pomezańskiej (XVII–XVIII w.) w protokołach wizytacyjnych parafii”, „Studia Elbląskie” XVIII, 2017, s. 55–58, 79 — artykuł naukowy
- Heinel, „Einige Nachrichten über das große Marienburger Werder, besonders in kirchlicher Hinsicht”, „Preußische Provinzial-Blätter” 8, Königsberg 1832, s. 209–229, 317–330 (Internet Archive) — artykuł naukowy
- Różne spisy parafii ewangelickiej w Lubieszewie (Ladekopp) z lat 1735–1838, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), sygn. 6649 (Archion 226804) — źródło archiwalne
- Archiwum Diecezji Elbląskiej, akta Ewangelickiej Superintendentury w Malborku, „Einpfarrungen” (1856–1889), s. 47–48 (dekret włączenia do parafii w Lubieszewie, 1863; kopia cyfrowa: Elbląska Biblioteka Cyfrowa) — archiwalia
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 15, s. 106–113 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.