W 1659 roku Berthold von Lantosch, właściciel Bożepola Wielkiego, ufundował kościół.1 Szachulcowy — konstrukcja ryglowa, drewniane belki i mur pruski, jak budowano w całych Niemczech i na Pomorzu. Ewangelicki. Pierwotnej lokalizacji świątyni nie udało się dziś jednoznacznie ustalić.
Przez prawie trzysta lat zbierał się w nim miejscowy zbór. Luterański. Wejherowie — katoliccy fundatorzy klasztoru w pobliskim Wejherowie — też mieli tu swoją kryptę grzebalną, założoną po 1789 roku.2 Kościół ewangelicki, krypta katolickiego rodu. Takie było Pomorze — przecięte przez wyznaniowe podziały, ale praktyczne.
✦ ✦ ✦Po 1945 roku wszystko się zmieniło. Niemieccy ewangelicy z Bożepola wyjechali lub zostali wysiedleni. Kościół przejęło państwo. Przez pewien czas był salą kinową — to był powszechny los ewangelickich świątyń na Ziemiach Odzyskanych.2 W latach pięćdziesiątych przejął go Kościół Katolicki jako kościół filialny pod wezwaniem świętego Piotra, parafia Rozłazino.
W ciągu trzystu lat budynek pełnił więc trzy różne funkcje: kościoła ewangelickiego, sali kinowej i kościoła katolickiego. Szachulcowa konstrukcja przetrwała każdą z nich.
✦ ✦ ✦Kiedy parafia wybudowała nowy kościół, stary stał pusty. Był zabytkowy — Narodowy Instytut Dziedzictwa wpisał go do rejestru jako „kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki filialny” — ale w Bożepolu nie było co z nim zrobić.1 Nie było pieniędzy na renowację, nie było funkcji, która uzasadniałaby koszty.
Kaszubski Park Etnograficzny we Wdzydzach Kiszewskich zbierał obiekty zagrożone rozbiórką lub zniszczeniem. W 2009 roku kościół z Bożepola dołączył do kolekcji — rozebrano go, przewieziono i złożono na nowo w skansenie.3 Razem z murowaną kryptą Wejherów.
W Bożepolu Wielkim na miejscu starego kościoła stoi dziś obelisk. Nowy kościół stoi gdzie indziej. Fundamenty starego i ewentualny cmentarz przy pierwotnej działce — nieustalone.3
We Wdzydzach można zobaczyć kościół z 1659 roku. Stoi między innymi zabytkami z Kaszub i Kociewia. Dzwonnica z 1743 roku.1 I krypta Wejherów — przeniesiona razem z całą resztą. Tak budowla, której w Bożepolu nie było już komu utrzymać, ocalała w skansenie.
← wszystkie odcinki cyklu