Rzucewo leży na południe od Pucka, nad Zatoką Pucką. Klif tu nie jest wysoki jak na atlantyckie standardy — kilkanaście metrów nad lustrem wody — ale widok z niego obejmuje całą zatokę, Hel na horyzoncie, i Gdańsk w dni, gdy powietrze jest czyste.1
Kryptę pasjonaci forumowi wiążą z rodem von Below — pruską rodziną szlachecką tej okolicy — choć tej atrybucji nie udało się dotąd potwierdzić w żadnym rejestrze ani opracowaniu. Ktoś jednak postanowił, że to będzie miejsce pochówku: nie kościelny cmentarz, nie rodzinne grobowce pod kościołem w Pucku czy Wejherowie, lecz klif nad zatoką — z wejściem zwróconym ku morzu.
✦ ✦ ✦Architektura sepulkralna pruskiej szlachty Pomorza miała swoje konwencje. Kaplice grobowe przy kościołach, grobowce na dziedzińcach pałaców, prywatne nekropolie w parkach przy rezydencjach. Rzucewo wyłamuje się z tej typologii — tu krypta stoi na samym klifie, wystawiona na wiatr i widok zatoki.2
Wejście ku morzu to szczegół, który pasjonaci forumowi zapamiętali i opisali. Większość kościelnych krypt i kaplic grobowych ma wejście od strony kościoła lub od wschodniej strony — teologia chrześcijańska każe orientować budowle sakralne na wschód, skąd wschodzi słońce zmartwychwstania. Krypta w Rzucewie jest zorientowana inaczej. Ku wodzie.
Czy to był świadomy gest — „nie ku niebu, lecz ku Bałtykowi, bo to nasz żywioł" — czy po prostu logika ukształtowania terenu, gdzie klif poszedł w jedną stronę i tam trzeba było zrobić wejście? Nie wiadomo. Efekt jednak pozostał: krypta patrzy na morze.
Ród, który przez pokolenia żył z widokiem na Zatokę Pucką,
postanowił z takim samym widokiem spocząć.
Dawni właściciele Rzucewa zniknęli stąd po 1945 roku. Jak prawie cała pruska szlachta Pomorza: ucieczka, wysiedlenie, śmierć. Majątek przejął nowy właściciel lub instytucja, ziemia stała się inna, a krypta na klifie pozostała bez opiekuna.
Erozja klifu jest w tej okolicy poważnym problemem. Klif cofa się z roku na rok — woda podmywa, osuwiska biorą kolejne metry. Krypta, która stała bezpiecznie w XIX wieku na solidnym gruncie, dziś może stać bliżej krawędzi, niż stała wtedy.
Jak długo jeszcze będzie na klifie — trudno powiedzieć.1 Morze, ku któremu otwarto jej wejście, nieuchronnie się zbliża.
← wszystkie odcinki cyklu