Krypta na klifie w Rzucewie nad Zatoką Pucką

Rzucewo leży na południe od Pucka, nad Zatoką Pucką. Klif tu nie jest wysoki jak na atlantyckie standardy — kilkanaście metrów nad lustrem wody — ale widok z niego obejmuje całą zatokę, Hel na horyzoncie, i Gdańsk w dni, gdy powietrze jest czyste.1

Kryptę pasjonaci forumowi wiążą z rodem von Below — pruską rodziną szlachecką tej okolicy — choć tej atrybucji nie udało się dotąd potwierdzić w żadnym rejestrze ani opracowaniu. Ktoś jednak postanowił, że to będzie miejsce pochówku: nie kościelny cmentarz, nie rodzinne grobowce pod kościołem w Pucku czy Wejherowie, lecz klif nad zatoką — z wejściem zwróconym ku morzu.

Architektura sepulkralna pruskiej szlachty Pomorza miała swoje konwencje. Kaplice grobowe przy kościołach, grobowce na dziedzińcach pałaców, prywatne nekropolie w parkach przy rezydencjach. Rzucewo wyłamuje się z tej typologii — tu krypta stoi na samym klifie, wystawiona na wiatr i widok zatoki.2

Wejście ku morzu to szczegół, który pasjonaci forumowi zapamiętali i opisali. Większość kościelnych krypt i kaplic grobowych ma wejście od strony kościoła lub od wschodniej strony — teologia chrześcijańska każe orientować budowle sakralne na wschód, skąd wschodzi słońce zmartwychwstania. Krypta w Rzucewie jest zorientowana inaczej — jej wejście zwrócono ku wodzie.

Nie wiadomo, czy była to decyzja świadoma, czy też wynikała po prostu z ukształtowania terenu, gdzie klif opadał w jedną stronę i tam wypadło umieścić wejście. Faktem pozostaje, że zwrócono je w stronę zatoki.

Dawni właściciele Rzucewa zniknęli stąd po 1945 roku. Jak prawie cała pruska szlachta Pomorza: ucieczka, wysiedlenie, śmierć. Majątek przejął nowy właściciel lub instytucja, ziemia stała się inna, a krypta na klifie pozostała bez opiekuna.

Erozja klifu jest w tej okolicy poważnym problemem. Klif cofa się z roku na rok — woda podmywa, osuwiska biorą kolejne metry. Krypta, która w XIX wieku stała bezpiecznie na solidnym gruncie, dziś może znajdować się bliżej krawędzi niż wówczas. Nie ma jednak konkretnego raportu dotyczącego tego obiektu, więc trudno powiedzieć, jak długo jeszcze pozostanie ona na swoim miejscu.1