Dziedzictwo › Katalog › Abgunstkampe

Miejscowość · powiat nowodworski

Abgunstkampe (osada mennonicka) — miejscowość bez własnego kościoła

niem. Abgunstkampe

Obiekt leży poza obszarem opracowania atlasu (Pomorze Gdańskie, Kaszuby, Powiśle, Żuławy) — zachowany dla porządku.

Rodzaj
miejscowość bez własnego kościoła
Nazwa niemiecka
Abgunstkampe
Miejscowość
Abgunstkampe, gm. Stegna
Dawny powiat
Kreis Marienburg (do 1920), Prowincja Prusy Zachodnie / Westpreußen, Regierungsbezirk Danzig; od 1920 Wolne Miasto Gdańsk; 1939–45 Reichsgau Danzig-Westpreußen
Powiat dziś
nowodworski
Dziś
dawna osada żuławska, brak potwierdzonego domu modlitwy

Abgunstkampe była niewielką osadą olęderską — żuławską „kępą” — nad Szkarpawą, około ośmiu kilometrów na północny wschód od Nowego Dworu Gdańskiego. Dawniej należała do Gdańska, a w 1783 roku oddano ją w dzierżawę. Do 1920 roku wchodziła w skład powiatu malborskiego w Prusach Zachodnich, potem Wolnego Miasta Gdańska, a w latach 1939–1945 Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie.

Wyznaniowo osada była mieszana: Słownik geograficzny liczy tu trzydziestu mieszkańców, ewangelików i mennonitów. Dzieje tej garstki ludzi da się prześledzić przez nazwiska. W 1773 roku mieszkał tu Franz Entz. Spis gdański z 1793 roku notuje dwie rodziny mennonickie — ośmioro ludzi o nazwiskach Dick i Goerke. W 1820 roku dziewięcioro spośród 14 mieszkańców było mennonitami. Spis powszechny z 1885 roku wymienia Abgunstkampe już tylko jako wybudowanie gminy Hollm w powiecie malborskim: jedna zamieszkana posesja i siedmioro ludzi. To skala, o jakiej łatwo zapomnieć przy słowie „osada”: cała miejscowość liczyła tyle osób, ile mieści się przy jednym stole.

Własnego kościoła, kaplicy ani domu modlitwy źródła tu nie odnotowują — mennonici należeli do gminy mennonickiej w sąsiedniej wsi, nie ustalono jednak, w której. Nie ustalono też dzisiejszej nazwy polskiej tej miejscowości.

Źródła: GAMEO — Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia [kopia archiwalna 2005-11-26]; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, t. I, hasło „Abgunst-Kampe”; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku, powiat Marienburg, strona 12, wykaz wybudowań przy pozycji 41 (Hollm).

Położenie: 54,2670° N, 19,2040° E Pokaż w atlasie →

⚠ Pochodzenie współrzędnych nieudokumentowane. (współrzędne podane wprost w opisie rekordu, potwierdzone ewidencją gruntów (obręb Chełmek, gmina Stegna))

Źródła

  1. GAMEO — Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia [kopia archiwalna 2005-11-26]
  2. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902
  3. Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku

Metryczka

Identyfikator w atlasie
KOS-0313
Stan weryfikacji
do dalszego sprawdzenia w źródłach
Pewność ustaleń
średnia
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.