Barcino — cmentarz ewangelicki

Cmentarz wiejski w Barcinie leży w lesie, na północny wschód od ostatnich zabudowań, przy drodze do Kotłowa. Był to jeden z dwóch cmentarzy wsi. Drugi, przykościelny, otacza świątynię stojącą na wyniesieniu pośrodku wsi; nie zachowały się na nim żadne kamienie nagrobne. Cmentarz przykościelny w całości wzmocniono kamiennymi ścianami oporowymi, które pełnią zarazem funkcję ogrodzenia.

Źródła kartograficzne pokazują go jako prostokąt rozpięty między dwiema drogami, z alejką odchodzącą od ich skrzyżowania i prowadzącą do wejścia od strony zachodniej; pośrodku stała kaplica, a całość podkreślał wał. Udokumentowano tu 23 miejsca pochówku sprzed 1945 roku. Dziś granice się zatarły i nie ma śladów kwater ani grobów sprzed wojny. We wschodniej części leży kwatera 16 grobów pierwszych polskich mieszkańców wsi, a ostatni udokumentowany pochówek odbył się w lutym 1961 roku.

Barcino, po niemiecku Bartin, było do 1945 roku wsią z majątkiem w powiecie miasteckim, w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. Barcino było siedzibą samodzielnej parafii, do której należały także Barwino, Bronowo, Obłęże, Osieki, Żelice, a później Korzybie.

Kościół zachował się do dziś: murowany, późnogotycki, wzniesiony zapewne w drugiej połowie XVI wieku, z wieżą z XVII wieku i rozbudową z lat 1864–1865, a w środku z barokowym ołtarzem Jakoba Laue z drugiej połowy XVII wieku. Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku kościół w Barcinie był kościołem parafialnym (macierzystym) pod patronatem właściciela majątku i właścicieli wsi przypisanych do parafii, do której należały między innymi Obłęże (Woblanse) i Osieki (Wusseken). Patronat sprawowali kolejno von Massowowie do 1822 roku, von Puttkamerowie do 1893 i Beckerowie. Na początku XX wieku pastorem w Barcinie był Ernst Tessendorff.

Sąd w Sławnie wpisał 7 listopada 1906 roku do rejestru spółdzielni Spółdzielnię Elektryczną w Biesowicach (Beßwitzer Elektrizitätsgenossenschaft) z siedzibą w Barcinie, która miała budować i utrzymywać linie doprowadzające prąd z elektrowni w Biesowicach do swoich członków; w jej zarządzie zasiedli pastor Tessendorff oraz właściciele majątków rycerskich Franz von Zitzewitz z Pustowa i Andreas von Puttkamer z Versin. W lutym 1908 roku król nadał mu Order Orła Czerwonego czwartej klasy. Zmarł 16 marca 1909 roku w drodze powrotnej z południa, dokąd wyjechał na wypoczynek; nekrolog ogłoszony przez spółdzielnię nazywa go jej założycielem i przewodniczącym, kawalerem Orderu Orła Czerwonego, zmarłym „w kwiecie wieku męskiego”. Ostatnim pastorem ewangelickim był w latach 1929–1945 Walter Obgartel.

Spis parafii pomorskich z 1932 roku podaje dla parafii 4500 dusz. Po 1945 roku świątynię przejęli katolicy; parafię świętej Anny utworzono tu w 1973 roku.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 784; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); serwis „Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim” (cmentarze.slupsk.pl), hasło Barcino; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 98 (hasło Barcino); J. Kohte, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Köslin”, t. III: „Die Kreise Schivelbein, Dramburg, Neustettin, Bublitz und Rummelsburg”, Stettin 1934, s. 114 (hasło Bartin); „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 150; „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 16 listopada 1906 roku, s. 32 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal); „Deutsche Zeitung” (Berlin), 14 lutego 1908 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal); „Deutsche Tageszeitung” (Berlin), 19 marca 1909 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal).