Barkowo — cmentarz ewangelicki

Wokół kościoła w Barkowie leży cmentarz przykościelny, dawniej ewangelicki. Po 1945 roku przeszedł wraz ze świątynią w ręce katolickie i w tym charakterze służy do dziś. W Barkowie kościół pod wezwaniem Świętej Trójcy pochodzi z 1907 roku i jest dziś rzymskokatolickim kościołem filialnym. W rejestrze zabytków figuruje pod numerem A-1819, na mocy decyzji z 29 listopada 2007 roku.

Barkowo, po niemiecku Barkenfelde, po kaszubsku Barkòwò, lokowano w 1347 roku z ręki komtura człuchowskiego. Barkowo leżało w powiecie człuchowskim: do lat 1919/20 w prowincji Prusy Zachodnie, a w latach 1920–1938 w Marchii Granicznej Poznań–Prusy Zachodnie z rejencją w Pile. W prowincji Pomorze powiat człuchowski znalazł się 1 października 1938 roku. Barkowo pozostało w rejencji z siedzibą w Pile (Regierungsbezirk Grenzmark Posen-Westpreußen): powiat człuchowski zaliczyła do niej ustawa z 21 marca 1938 roku, która w tej części weszła w życie 1 października 1938 roku.

W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Barkenfelde jako wieś. Notował tu 76 domów mieszkalnych i 686 mieszkańców, w tym 319 ewangelików, 360 katolików i siedem osób innych wyznań. Ewangelicy należeli do parafii Bärenwalde, a miejscowość miała własny okręg szkolny.

W 1880 roku Słownik geograficzny wymieniał Barkowo jako wieś w powiecie człuchowskim. Odnotował, że we wsi mieściła się stacja pocztowa.

Wykaz gmin sporządzony po spisie powszechnym z 1 grudnia 1885 roku notuje tu 918 mieszkańców: 483 ewangelików, 422 katolików i trzynaścioro Żydów (strona 158, pozycja 6). Według tego samego wykazu ewangelicy należeli do parafii w Olszanowie, po niemiecku Elsenau, a katolicy — do parafii w Człuchowie. Agathon Harnoch wymienia Barkowo wśród miejscowości szkolnych parafii olszanowskiej, a tutejszą szkołę — jako wspólną dla obu wyznań, po niemiecku Simultanschule. Harnoch liczy w całej parafii 4537 dusz i trzynaście cmentarzy ewangelickich, a wśród kościołów katolickich jej okręgu wymienia Barkowo obok Biskupnicy, Förstenau i Stegers.

Parafię ewangelicką erygowano w Barkowie w 1892 roku. Według spisu R. Rosego z 1909 roku własne księgi metrykalne prowadzono w Barkowie od 1890 roku. Spis ksiąg metrykalnych Prus Zachodnich, sporządzony w 1908 roku przez Maxa Bära, notuje przy tutejszej parafii ewangelickiej księgi chrztów, ślubów, zgonów i konfirmacji od 1892 roku oraz wykaz komunikantów od 1897 roku. Jego zapis brzmi: „Tf Tr St Konf 1892— K 1897—”.

Harnoch w 1890 roku notuje tu diecezję chojnicką. Barkowo otwiera listę trzynastu miejscowości parafialnych diecezji człuchowskiej — kościelnego okręgu odpowiadającego poszerzonemu dekanatowi — w podziale po 1908 roku. Listę podaje Benedykt Reszka: obok Barkowa wymienia Biały Bór, Czarne, Człuchów, Drzonowo, Koczałę, Lędyczek, Olszanowo, Pietrzykowo z Borowym Młynem, Przechlewo, Rzeczenicę, Debrzno i Sąpolno.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku podaje tu 409 ewangelików, a w całej tutejszej parafii 1162 dusze.

Źródła: M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908, s. 13, nr 207; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen (spis z 1 grudnia 1885 roku), Kreis Schlochau, s. 158–159, poz. 6; A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreußen”, 1890, s. 496 (parafia Elsenau); B. Reszka, „Ewangelicy na Gochach”, Borowy Młyn — Rumia 2008, s. 118; R. Rose, „Die Kirchenbücher der evangelischen Kirchen Ost- und West-Preussens”, Papiermühle 1909; wykaz rejestru zabytków województwa pomorskiego (Narodowy Instytut Dziedzictwa), stan na 30 czerwca 2026; Rys historyczny — Barkowo, Urząd Gminy w Człuchowie; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, hasło Barkenfelde; „Gesetz über die Gebietsbereinigungen in den östlichen preußischen Provinzen. Vom 21. März 1938”, § 4 i § 13, w: „Kirchliches Amtsblatt der Kirchenprovinz Pommern” 70 (1938), s. 51–53; obwieszczenie konsystorza pomorskiego z 25 października 1938 roku, tamże, s. 197–198; „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. I, hasło „Barkenfelde”; E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Danzig 1868, s. 126–127; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 78.