Bierkowo — cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki w Bierkowie (po niemiecku Birkow) założono w 1893 roku. Leży około 800 metrów na południowy zachód od środka wsi, przy drodze do Zębowa, na działce o powierzchni około 6700 metrów kwadratowych — dziś wśród pól uprawnych. Pierwotnie miał kształt kwadratu, obecnie jego obrys zbliża się do prostokąta. W terenie wyróżniają go niewielkie różnice wysokości i posadzone niegdyś żywotniki, które do dziś wyznaczają jego granice. Tablica stojąca przy cmentarzu wyjaśnia, że jego położenie wiązało się z drogą, którą mieszkańcy Bierkowa pokonywali, idąc do kościoła w Zębowie; mówiono o nim „Cmentarz na rozdrożu”.

Według tej samej tablicy obok grobów niemieckich są tu także groby Polaków, rodowitych bierkowian oraz osób przybyłych. Według monografii z 2013 roku z nagrobków ocalały głównie kamienne postumenty. W 2020 roku zastano teren wyrównany spychaczem, a pozostałości nagrobków zepchnięte na jego skraj. Z ocalałych krzyży odczytano dwa nazwiska: Augusta Ratzkego, zmarłego w 1899 roku — z jego żeliwnego krzyża zachował się ułamek — oraz Wilhelma Volla. Cmentarz jest nieczynny.

W 1784 roku Bierkowo, wieś królewskiego urzędu słupskiego, leżało ćwierć mili na północny zachód od Słupska. Obok folwarku mieszkało 12 gospodarzy z sołtysem, dwóch zagrodników i czterech chałupników-budników; była szkoła i dom pasterski — razem 21 dymów. Wieś należała do parafii w Zębowie (Symbow), w synodzie darłowskim.

Bierkowo było wsią w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze; w czasach pruskich było jedną z osiemnastu wsi królewskich podległych domenie w Słupsku. W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku zapisano tu 814 ewangelików i ani jednego katolika. W 1939 roku wieś liczyła 781 mieszkańców.

Od 1814 roku parafia w Zębowie należała do okręgu kościelnego Słupsk-Miasto. Aktem z 6 sierpnia 1895 roku utworzono tu osobną gminę kościelną, która pozostała w jednej parafii z Zębowem; według Ernsta Müllera była wolna od patronatu, podczas gdy patronat w Zębowie przysługiwał właścicielom Redęcina i Sycewic. W 1906 roku rada kościelna postanowiła zbudować własny kościół; w 1911 roku poświęcił go generalny superintendent Büchsel ze Szczecina.

Spis parafii pomorskich z 1932 roku wymienia wieś jako gminę kościelną parafii w Symbow, oddaloną od Symbow o 5 kilometrów, a dla całej parafii podaje 2650 dusz. Według poprawek do tego spisu pastor parafii, Martin Hedemann, już nie żył. Dziś jest to kościół katolicki pod wezwaniem świętego Józefa.

Wojska sowieckie weszły do wsi 8 marca 1945 roku; w latach 1945–1947 wysiedlono ludność niemiecką.

Źródła: „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, wystawa Stowarzyszenia „Słupia”, tekst A. Stachowiak, Swołowo 2020 (program NID „Wspólnie dla dziedzictwa”); pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 170 (hasło Bierkowo); Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, Stettin 1912, s. 479; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Birkow; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 930; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 176 i 247.