Biskupnica — dawny kościół ewangelicki, ob. filialny Podwyższenia Krzyża Świętego

Biskupnica, nazywana też Gębarzewem, była wsią włościańską w powiecie człuchowskim, z pocztą w sąsiednim Barkowie. Słownik geograficzny określa jej obszar na 10 587 mórg i notuje 95 domów oraz 763 mieszkańców, w tym 166 katolików.

W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Bischofswalde jako wieś. Notował tu 95 domów mieszkalnych i 763 mieszkańców, w tym 583 ewangelików, 166 katolików i 14 osób innych wyznań. Ewangelicy należeli do parafii Bärenwalde; miejscowość miała własny okręg szkolny.

Własny kościół ewangelicy dostali tu w 1885 roku. Spis powszechny przeprowadzony 1 grudnia tego samego roku naliczył we wsi 944 mieszkańców: 731 ewangelików, 203 katolików i dziesięciu Żydów. Tutejszych ewangelików wykaz przypisuje do parafii w Olszanowie (Elsenau), katolików do Człuchowa. W 1927 roku świątynię formalnie włączono do parafii w Olszanowie.

7 czerwca 1948 roku wpłynęło do starostwa człuchowskiego podanie rzymskokatolickiej parafii gromady Biskupnica o przydzielenie jej tutejszego poniemieckiego obiektu wyznania ewangelickiego; według pisma starosty człuchowskiego z 16 czerwca 1948 roku sprawa była wtedy w toku. W 1953 roku przenieśli się tu katolicy i przynieśli ze sobą wyposażenie starego drewnianego kościoła zwanego „kaszubskim”. Z tamtego kościoła pochodzą rokokowy ołtarz główny z XVIII wieku, konfesjonał i krzyż ołtarzowy z 1751 roku. Na wieży kościoła w Biskupnicy zawieszono spiżowe dzwony pochodzące z 1501 roku. Opuszczony kościół „kaszubski” rozebrano w 1990 roku; w ewidencji figuruje osobno, jako obiekt nieistniejący.

Dziś jest to rzymskokatolicki kościół filialny Podwyższenia Krzyża Świętego, wpisany 26 lutego 2021 roku do rejestru zabytków województwa pomorskiego pod numerem 1986. W wykazie wpis obejmuje kościół wraz z działkami nr 215 i 214/4 w obrębie Biskupnica.

Strona diecezji pelplińskiej podaje, że odremontowany kościół poewangelicki w Biskupnicy poświęcono 28 czerwca 1953 roku jako kaplicę publiczną pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego. Z upoważnienia władzy duchownej dokonał tego ksiądz proboszcz Degler.

J. Heise w inwentarzu zabytków z 1887 roku wymienia w Biskupnicy drewniany kościół katolicki o nieustalonej dacie budowy.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Bińcze (Bärenwalde) i podaje tu 643 ewangelików.

Źródła: Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau, powiat Schlochau, s. 158, poz. 7; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, hasło Biskupnica (Gębarzewo); rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, poz. 1986; archiwum.ugczluchow.pl, rys historyczny Barkowa; wykaz parafii na stronie diecezji pelplińskiej (odczyt 13 października 2026 roku); „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen”, z. IV, oprac. J. Heise, Danzig 1887, s. 388; E. Jacobson, „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Marienwerder”, Danzig 1868, s. 126–127; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 79; Archiwum Państwowe w Szczecinie, Urząd Wojewódzki Szczeciński, sygn. 65/317/0/5/1295 („Sprawy wyznaniowe”, 1947–1948), k. 471 (pismo starosty powiatowego człuchowskiego z 16 czerwca 1948 roku).