Bliziny — cmentarz ewangelicki

Bliziny leżą w obrębie ewidencyjnym Kierzkowo, w gminie Przywidz w powiecie gdańskim. Że był tu cmentarz ewangelicki, potwierdza ewidencja zabytków gminy Przywidz, wprowadzona zarządzeniem wójta numer 92/2022: „Bliziny, ulica Zwierzyniecka, cmentarz ewangelicki, działka 141/3, obręb Kierzkowo”. Gminny program opieki nad zabytkami Gminy Przywidz na lata 2023–2026 wymienia go w spisie obiektów gminnej ewidencji zabytków jako cmentarz ewangelicki przy ulicy Zwierzynieckiej. Tak samo zapisuje go wojewódzka ewidencja zabytków, w której figuruje pod pozycją 2.

Cmentarz ewangelicki w Kierzkowie ma tam osobną pozycję — numer 59. Do rejestru zabytków województwa pomorskiego żaden z nich nie jest wpisany.

Tutejsi protestanci należeli do ewangelickiej parafii Mariensee w Przywidzu, wchodzącej w skład staropruskiego Kościoła unijnego. Parafię powołano wraz z budową kościoła, który od 1830 roku wznosił własnym kosztem Steffens z Gdańska, właściciel Mariensee. Do poświęcenia kościoła doszło w 1832 roku. Agathon Harnoch, opisując w 1890 roku kościoły ewangelickie Prus Wschodnich i Zachodnich, naliczył w parafii 4257 dusz i dwadzieścia cztery cmentarze ewangelickie. Harnoch wymienia wśród miejscowości szkolnych parafii także Strauchhütte, czyli Kierzkowo.

W źródłach nie znaleziono niemieckiej nazwy wsi Bliziny. Kierzkowo figuruje w spisach powszechnych z 1 grudnia 1885 roku i z 1 grudnia 1910 roku pod niemiecką nazwą Strauchhütte. W obu spisach jest to gmina wiejska powiatu kościerskiego (Kreis Berent). Bliziny własnego wiersza w nich nie mają.

Do stycznia 1920 roku wieś należała do powiatu kartuskiego w rejencji gdańskiej prowincji Prusy Zachodnie; w latach 1920–1939 do powiatu Wyżyny Gdańskiej w Wolnym Mieście Gdańsku. W latach 1939–1945 wieś należała do powiatu gdańskiego.

Karta cmentarza z sierpnia 1986 roku ocenia jego stan słowami: „Zły, bardzo zdewastowany”. Cmentarz o powierzchni czterech arów leżał po północno-wschodniej stronie drogi z Brzezin do Gromadzina, na północnym skraju wsi, na terenie podniesionym i otoczonym skarpkami. W 1986 roku z ogrodzenia zostały jedynie słupki i resztki metalowej siatki, a ze starodrzewu dwie lipy przy dawnym wejściu. Najstarszy zachowany nagrobek należał do Johanny Dominke, zmarłej 16 września 1869 roku.

Źródła: A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, hasło Mariensee; wojewódzka ewidencja zabytków, powiat gdański, gmina Przywidz, poz. 2 i 59; ewidencja zabytków gminy Przywidz (zarządzenie wójta nr 92/2022); rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku; karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku, powiat Berent, s. 42–43, poz. 101 (Strauchhütte); Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 XII 1910), powiat Berent, s. 6–7, poz. 106 (Strauchhütte); Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Przywidz na lata 2023–2026 (uchwała nr XLII/347/2022 z 20 grudnia 2022 roku); karta cmentarza w Blizinach, oprac. G. Olszewska-Hellmann, Gdańsk 1986 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl).