Błotnia — cmentarz ewangelicki (wiejski)

Cmentarz ewangelicki wsi Błotnia — po niemiecku Braunsdorf — leży na zachodnim skraju wsi, przy drodze, i zajmuje całą działkę 54 o powierzchni około jedenastu arów. Wojewódzka ewidencja zabytków notuje go pod pozycją 4, osobno od cmentarza przysiółka Jaszkowo (pozycja 62); kartę cmentarza sporządzono w październiku 1986 roku. Do rejestru zabytków nie jest wpisany. Program opieki nad zabytkami powiatu gdańskiego na lata 2020–2023 opisuje go jako założony pod koniec XIX wieku, z zachowanym starodrzewem, bez nagrobków, zarośnięty samosiewami i zaniedbany.

Błotnia leżała na Wyżynie Gdańskiej i była wsią miasta Gdańska, powstałą na wykarczowanych częściach lasu przy Prauster Krug. Do 1920 roku należała do powiatu gdańskiego wyżynnego (Kreis Danziger Höhe) w prowincji Prusy Zachodnie, w latach 1920–1939 do Wolnego Miasta Gdańska.

W 1869 roku urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej notował w Braunsdorf 57 budynków mieszkalnych i 470 mieszkańców, w tym 452 ewangelików i 18 katolików. Wymieniał tu 20 zagród chałupniczych. Katolicy należeli do parafii w Skarszewach.

Spis z 1 grudnia 1885 roku zapisał w Braunsdorfie 397 mieszkańców w siedmiu osadach: 386 ewangelików i 11 katolików, z parafią ewangelicką w Skarszewach (Schöneck) i katolicką w Mierzeszynie (Meisterswalde). Almanach parafii ewangelickich Wolnego Miasta Gdańska z sierpnia 1927 roku wymienia wśród czternastu cmentarzy parafii w Mierzeszynie cmentarz w Braunsdorfie, nie rozróżniając, czy chodzi o ten, czy o cmentarz w przysiółku Jaszkowo. W Braunsdorfie notuje 309 ewangelików, mieszkających trzy kilometry od kościoła parafialnego.

Karta cmentarza z października 1986 roku ocenia go słowami: „Brak napisów epitafijnych. Zachowane tylko tumby i obramowania betonowe grobów”. Naliczono wtedy sześćdziesiąt siedem mogił ziemnych i umocnionych, z czego czterdzieści trzy pochodziły z pierwszej połowy dwudziestego wieku. W 1986 roku teren otaczało kamienne obwałowanie. Wzdłuż granic rosło pięć lip o pniach grubości od siedemdziesięciu do osiemdziesięciu centymetrów i trzy klony o pniach od sześćdziesięciu do siedemdziesięciu pięciu centymetrów, w środku zaś krzewy bzu.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Mierzeszyn (Meisterswalde) i podaje tu 203 ewangelików (razem z przyległymi osadami).

Źródła: wojewódzka ewidencja zabytków, powiat gdański, gmina Trąbki Wielkie, poz. 4 i 62; wykaz obiektów gminnej ewidencji zabytków gminy Trąbki Wielkie; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Program opieki nad zabytkami powiatu gdańskiego na lata 2020–2023, uchwała Rady Powiatu Gdańskiego nr XXVII/189/2020 z 25 września 2020 roku, s. 48–49; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau, Kreis Danziger Höhe, s. 22–23, poz. 4; John Muhl, „Geschichte der Dörfer auf der Danziger Höhe”, Quellen und Darstellungen zur Geschichte Westpreußens, zeszyt 21, Gdańsk, s. 55 i 186; „Evangelischer Pfarr-Almanach für die Freie Stadt Danzig”, Danzig 1927, s. 17; rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku; karta cmentarza w Błotni, oprac. G. Olszewska-Hellmann, Gdańsk 1986 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl); Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 36, pozycja 26; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 20.