Dziedzictwo › Katalog › Błotnia
Cmentarz · powiat gdański
Błotnia (przysiółek Jaszkowo) — cmentarz ewangelicki
niem. Braunsdorf
- Rodzaj
- cmentarz (ewangelicki)
- Nazwa niemiecka
- Braunsdorf
- Miejscowość
- Błotnia, gm. Trąbki Wielkie
- Dawny powiat
- Kreis Danziger Höhe (Regierungsbezirk Danzig, Provinz Westpreußen)
- Powiat dziś
- gdański
- Po 1945
- pozostał cmentarzem
- Dziś
- nieczynny cmentarz poewangelicki

Przysiółek Jaszkowo leży w pobliżu adresu Błotnia 28, w gminie Trąbki Wielkie, i ma własny, dziś nieczynny cmentarz ewangelicki na części działki 68/6. W wojewódzkiej ewidencji zabytków cmentarz wiejski w Błotni, na działce 54, figuruje pod pozycją 4, a przysiółkowy w Jaszkowie pod pozycją 62. Wieś Błotnia nosiła niemiecką nazwę Braunsdorf i leżała na Wyżynie Gdańskiej. Do rejestru zabytków województwa pomorskiego żaden z tych cmentarzy nie jest wpisany. Program opieki nad zabytkami powiatu gdańskiego na lata 2020–2023 opisuje cmentarz w Jaszkowie jako założony w XIX wieku, położony na skraju lasu, z zachowanym starodrzewem, zaniedbany. Znak cmentarza w osadzie podpisanej Gischkauer Gebiet, na północny zachód od wsi Braunsdorf, pokazuje mapa topograficzna w skali 1:25 000 wydana około 1900 roku. W źródłach nie znaleziono, która część działki 68/6 jest cmentarzem.
Błotnia była wsią miasta Gdańska, powstałą na wykarczowanych częściach lasu przy Prauster Krug. W 1783 roku las ten wymierzono na 2200 morgów pruskich, a obok Błotni wyrosły w nim inne osady. W latach 1783 i 1784 doszło do ostrego sporu granicznego między gospodarzami Błotni a sąsiedniej Olszanki o łąki: wysłanego dla zbadania granic kapitana miasta Gdańska, Rittera, olszanianie przepędzili, nadciągnąwszy z dziećmi, kosami i widłami, a błotnianie przyszli mu z pomocą. W 1785 roku łąki wymierzono i granice ustalono na nowo.
Urzędowy spis miejscowości rejencji gdańskiej z 1820 roku notuje w Braunsdorfie 77 mieszkańców: 46 luteranów i 31 katolików, z parafią luterańską w Skarszewach (Schöneck) i katolicką w Mierzeszynie (Meisterswalde). W 1869 roku urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej notował w Braunsdorfie 57 budynków mieszkalnych i 470 mieszkańców, w tym 452 ewangelików i 18 katolików. Wymieniał tu 20 zagród chałupniczych. Katolicy należeli do parafii w Skarszewach.
Spis z 1 grudnia 1885 roku zapisał pod tą samą nazwą 397 mieszkańców: 386 ewangelików i 11 katolików, przy podziale parafialnym jak w 1820 roku. W spisie z 1885 roku Braunsdorf obejmował siedem osad, 55 domów i 77 gospodarstw domowych. Spis z 1905 roku podaje 390 mieszkańców, w tym 376 ewangelików.
Do 1920 roku wieś leżała w prowincji Prusy Zachodnie, w rejencji gdańskiej, w powiecie gdańskim wyżynnym (Kreis Danziger Höhe). W latach 1920–1939 wieś należała do Wolnego Miasta Gdańska, a w latach 1939–1945 — do okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Almanach parafii ewangelickich Wolnego Miasta Gdańska z sierpnia 1927 roku wymienia wśród czternastu cmentarzy parafii w Mierzeszynie, liczącej wtedy 3309 ewangelików, cmentarz w Braunsdorfie; nie podaje, czy chodzi o cmentarz wiejski, czy przysiółkowy.
Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Mierzeszyn (Meisterswalde) i podaje tu 203 ewangelików (razem z przyległymi osadami).
Źródła: „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820, s. 194–195, nr 18; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau, Kreis Danziger Höhe, s. 22–23, poz. 4; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1905 roku; John Muhl, „Geschichte der Dörfer auf der Danziger Höhe”, Quellen und Darstellungen zur Geschichte Westpreußens, zeszyt 21, Gdańsk, s. 55 i 186; wojewódzka ewidencja zabytków, powiat gdański, gmina Trąbki Wielkie, poz. 4 i 62; wykaz obiektów gminnej ewidencji zabytków gminy Trąbki Wielkie; rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); „Evangelischer Pfarr-Almanach für die Freie Stadt Danzig”, Danzig 1927, s. 17; Program opieki nad zabytkami powiatu gdańskiego na lata 2020–2023, uchwała Rady Powiatu Gdańskiego nr XXVII/189/2020 z 25 września 2020 roku, s. 48–49; Messtischblatt 1:25 000, arkusz 1876, wydanie z około 1900 roku; Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 36, pozycja 26; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 20.
Pinezka wskazuje obiekt.
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Wojewódzka ewidencja zabytków gminy Trąbki Wielkie (poz. 4 — Błotnia, dz. 54; poz. 62 — Jaszkowo przysiółek, cz. dz. 68/6)
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Danziger Höhe
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820
- Program opieki nad zabytkami powiatu gdańskiego na lata 2020–2023, uchwała Rady Powiatu Gdańskiego nr XXVII/189/2020 z 25 września 2020 roku
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 36, pozycja 26
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 20
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0366
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka