Bobrowiec — cmentarz ewangelicki

Bobrowiec to wieś kociewska w gminie Smętowo Graniczne, w powiecie starogardzkim.

W 1584 roku dekanat nowski objęła wizytacja prowadzona na zlecenie biskupa włocławskiego i pomorskiego Klemensa Hieronima Rozrażewskiego. Rachunkowy spis, sporządzony w czerwcu i lipcu tego roku przez Sebastiana Paulina z Szamotuł, ówczesnego proboszcza i oficjała bydgoskiego, dzieli tutejsze kościoły parafialne na dwie grupy. Wśród dwunastu katolickich wylicza Janię obok Nowego, Lalkowów, Nowej Cerkwi, Królewskiego Lasu, Dzierzążna, Piaseczna, Pieniążkowa, Opalenia, Komorska, Płochocina i Bzowa. Dziewięć pozostałych świątyń dekanatu — w Osieku, Skórczu, Pączewie, Czarnym Lesie, Dąbrówce, Jabłowie, Bobowie, Grabowie i Barłożnie — zapisuje jako będące wówczas w rękach ewangelickich. Późniejsza ręka dopisała w oryginale, że biskup odzyskał je w 1596 roku.

Według pruskich ksiąg hipotecznych Bobrowiec należał do dóbr starojańskich — Czapskich, od 1743 roku Nieborskich, od 1787 roku Goetzendorf-Grabowskich. W tych samych księgach od 1814 roku jako właścicielkę wpisano Elisabeth Sophie Plehn z domu Kries, wdowę po amtmanie Plehnie, a od 1827 roku Juliusa Reinholda Plehna.

Słownik geograficzny opisuje Bobrowiec jako folwark liczący pięć domów i trzydziestu siedmiu mieszkańców, w tym siedemnastu katolików; podaje parafię Jania kościelna, gminę Kopytkowo, a jako powiat — kwidzyński. Wyznania pozostałych mieszkańców hasło nie podaje.

Przed 1920 rokiem okolica leżała w Prusach Zachodnich, a w latach 1920–1939 w Drugiej Rzeczypospolitej. W tym okresie granica biegła Wisłą.

Karta cmentarza w Bobrowcu, spisana 30 września 1985 roku, zawiera opis: „Cmentarz splądrowany. Tumby porośnięte trawą, 3 pomniki zachowane w złym stanie”. Według karty cmentarz leżał wtedy około kilometra na północ od wsi, na terenie leśnym. W tej samej karcie zapisano, że założono go na rzucie kwadratu i nie miał ogrodzenia ani ścieżek. Naliczono w niej na cmentarzu dwanaście mogił i trzy wolno stojące nagrobki. W karcie jako najstarszy wskazano nagrobek Charlotte Drope, zmarłej 29 stycznia 1919 roku.

Wyciąg z wojewódzkiej ewidencji zabytków wymienia dla całej gminy Smętowo Graniczne cztery obiekty cmentarne — cmentarz poewangelicki w Kopytkowie, katolicki przykościelny przy kościele świętej Barbary w Lalkowach, cmentarz dworski w Leśnej Jani oraz aleję dawnego cmentarza poewangelickiego w Smętowie Granicznym. Bobrowca wśród nich nie ma; pod tą miejscowością wyciąg notuje wyłącznie park. W rejestrze zabytków cmentarz w Bobrowcu nie figuruje.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku liczy tę miejscowość razem z Lichtenthal w parafii Smętowo Graniczne (Schmentau) i podaje łącznie 245 ewangelików.

Źródła: wojewódzka i gminna ewidencja zabytków (karta gminy Smętowo Graniczne); karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa; Cmentarze ewangelickie Kociewia i Chojnic; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902 (hasło „Bobrowiec”); „Rationarium” wizytacji archidiakonatu pomorskiego biskupa Hieronima Rozrażewskiego z 1584 roku, wydane w serii Fontes Towarzystwa Naukowego w Toruniu; karta cmentarza w Bobrowcu, oprac. A. Haase, A. Haase, Gdańsk 1985 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl); M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 253 (s. 10), nr 1133 (s. 57), nr 1140 (s. 59); „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 87.