Bobrowniki — cmentarz ewangelicki

W Bobrownikach, do 1945 roku Bewersdorf, były dwa cmentarze — parafialny i rodowy. Poewangelicki cmentarz parafialny leży na południe od zabudowań, na skraju lasu i w znacznym od nich oddaleniu: około 1,8 kilometra na południowy zachód od środka wsi, mniej więcej czterdzieści metrów w głąb lasu. Jego prostokątny kształt pozostaje czytelny dzięki wałowi ziemnemu biegnącemu wzdłuż granicy i świerkowej alei, która do niego prowadzi. Kompletnych pomników nagrobnych tam nie ma; przeważają kamienne fragmenty postumentów, krzyży i tablic, a nienaruszone tabliczki inskrypcyjne są rzadkością. Ocalał między innymi granitowy cokół z metalowym bolcem. Drugi cmentarz, rodowy, leżał w północnej części parku przypałacowego. Grobowiec rodowy rozebrano, zostały resztki bukowych nasadzeń, ale nietypowy, łezkowaty kształt założenia daje się odczytać.

Bobrowniki leżą dziś w gminie Damnica w powiecie słupskim; przed wojną należały do powiatu słupskiego w rejencji koszalińskiej, w prowincji Pomorze. Własnego kościoła wieś nie miała; wieś podlegała ewangelickiej parafii w Damnie, w okręgu Słupsk-Stare Miasto. Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Bobrowniki, po niemiecku Bewersdorf, należały do parafii w Damnie (Dammen) w synodzie słupskim.

W 1784 roku Bobrowniki liczyły 28 dymów i miały nauczyciela. Za królewskie pieniądze łaskawe założono przy nich kolonię Neu-Bewersdorf, a z dóbr szła danina 90 talarów na wdowy i sieroty po szlachcie.

Majątek był w XV i XVI wieku lennem Zitzewitzów, od 1563 roku należał do rodu von Somnitz, w 1809 roku kupił go Ernst Gustav von Mitzlaff, a jego rodzina władała nim do 1875 roku. Neogotycko-klasycystyczny pałac von Mitzlaffów wzniesiono wraz z parkiem w latach 1864–1865. Po Mitzlaffach majątek Bewersdorf zmieniał właścicieli. Według księgi adresowej majątków rycerskich Pomorza z 1879 roku właścicielem majątku rycerskiego Bobrowniki, po niemiecku Bewersdorf, był Post.

W 1879 roku liczył 1086 hektarów i miał gorzelnię parową i cegielnię; w 1892 roku należał do baronowej von Stackelberg z zamku Pürkeln w Inflantach, która trzymała tu zarządcę, barona von Vegesacka; w 1905 roku do Wilhelma Brandenburga, a w latach 1911–1921 do Gottlieba Paducka. W 1928 roku właścicielem 1054 hektarów był Wilhelm Steifensand.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku naliczył w obwodzie dworskim Bewersdorf 269 ewangelików, dwóch katolików i jednego Żyda. Spis nie wymienia gminy wiejskiej o nazwie Bewersdorf, a dane mieszkańców podaje dla obwodu dworskiego. W 1925 roku notowano tu jednego katolika. Kolejne spisy notowały 368 osób w 1910 roku, 356 w 1933 i 295 w 1939 — wówczas w 68 gospodarstwach. W 1932 roku do trójklasowej szkoły chodziło 73 uczniów, a uczyło w niej dwóch nauczycieli.

W nocy z 8 na 9 marca 1945 roku wieś zajęła Armia Czerwona; wojska radzieckie stacjonowały tu do przełomu 1951 i 1952 roku. Ludność niemiecką wysiedlono na zachód — 180 osób trafiło później do Republiki Federalnej Niemiec, 50 do Niemieckiej Republiki Demokratycznej — a jej miejsce zajęli polscy osadnicy, katolicy; wieś należy dziś do rzymskokatolickiej parafii w Damnie w diecezji pelplińskiej. Karl-Heinz Pagel podaje, że Armia Czerwona zajęła wieś w nocy z 8 na 9 marca 1945 roku. Straty wyniosły 14 poległych, 13 zmarłych cywilów i 27 zaginionych. Jako nauczyciele pracowali tu Horn, Schewe (1931) i Otto Räuber.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 957; P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 179; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, s. 176, poz. 166; wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, hasło Bobrowniki; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Bewersdorf; Portal internetowy Diecezji Pelplińskiej, „Parafia pw. Świętych Szymona i Judy Tadeusza w Damnie” (wykaz miejscowości parafii); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 943–944; „Pommersches Güter-Adressbuch”, Stettin 1892, s. 154–155; „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 166; „Güter-Adressbuch für die Provinz Pommern”, wyd. 3, Leipzig 1911, s. 178; „Landwirtschaftliches Adreßbuch der Rittergüter und Güter der Provinz Pommern”, wyd. 6, Leipzig 1921, s. 216; „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 164; „Parey's Handbuch des Grundbesitzes im Deutschen Reiche”, t. „Pommern”, 1928, s. 324.