Bochowo — cmentarz ewangelicki

Po dawnej wspólnocie ewangelickiej Bochowa, w gminie Czarna Dąbrówka, pozostał cmentarz ewangelicki. Po 1945 roku stracił opiekunów.

Karta cmentarza z 30 czerwca 2008 roku opisuje jego zieleń słowami: „Starodrzew w większości wycięty, teren cmentarza zarośnięty licznymi samosiejkami drzew”. Cmentarz leżał około czterysta metrów na zachód od zabudowań wsi, na terenie o znacznym spadku, a jego granice znaczyło obsadzenie bukami. Zachowało się wtedy dwanaście wolno stojących nagrobków z pierwszej połowy dwudziestego wieku, w złym stanie, a najstarszy z nich był bez inskrypcji.

Bochowo, do 1945 roku Bochow, leżało w powiecie lęborskim (Kreis Lauenburg in Pommern), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Franz Schultz w dziejach powiatu lęborskiego z 1912 roku nazywa je najdalej na południe wysuniętą wsią powiatu, położoną tam, gdzie stykały się powiaty lęborski, słupski i kartuski. W dokumentach Bochow pojawia się po raz pierwszy w 1658 roku, jako wieś od dawna istniejąca; w XVIII wieku był podzielony między kilka rodzin szlacheckich.

W 1784 roku Bochowo leżało dwie mile na południe-południowy zachód od Lęborka, przy granicy z Prusami Zachodnimi. Poza trzema folwarkami mieszkało tu sześciu chałupników-budników — razem dziewięć dymów — a jezioro było wspólną własnością dziedziców. Do 1928 roku Bochow stanowił samodzielny obwód dworski w okręgu urzędowym Schimmerwitz, potem gminę wiejską.

Własnego kościoła wieś nie miała. W 1658 roku wieś była przypisana do parafii w Łebuni (Labuhn), w 1784 roku — częściowo do Łebuni, częściowo do Bukowiny (Buckowin). W początkach Reformacji parafia w Bukowinie stała się ewangelicka. Według Franza Schultza w 1571 roku wprowadzono tam pastora Polaka wyznania ewangelickiego. Ernst Müller notuje, że w protokole wizytacji z 8 czerwca 1571 roku jako tamtejszy pastor występuje Gregorius Licetzky, natione Polonus, czyli z pochodzenia Polak; powołali go parafianie, a ordynował Jakob Hogensee. Od niego Müller zaczyna listę pastorów tej parafii.

Kościół był szachulcowy, otoczony murem z głazów narzutowych. Franz Schultz odnotował w nim liczne epitafia i nagrobki rodziny von Weiher, a na wieży chorągiewkę z literą W i datą 1728, którą wiązał — przypuszczalnie, jak sam zaznaczył — z przebudową dokonaną przez któregoś z Weiherów. Ernst von Weiher, który nabył część Bukowiny, zmarł tam bezpotomnie 8 lipca 1743 roku, a pełnym właścicielem majątku został Georg Weiher w 1746 roku. Ernst Müller wymienia Bochow w składzie parafii ewangelickiej w Bukowinie, w synodzie lęborskim, obok Niepoczolowitz i Schimmerwitz.

W 1909 roku aktami z 27 marca i 2 kwietnia zniesiono połączenie parafialne Rokit (Groß Rakitt) z Mikorowem i utworzono w Rokitach samodzielne probostwo, a 1 października 1911 roku przyłączono do niego Bochowo, dotąd należące do Bukowiny.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku naliczył w obwodzie dworskim Bochow 154 mieszkańców: 136 ewangelików i 18 katolików; katolików przypisał parafii w Lęborku, a urząd stanu cywilnego mieścił się w Bukowinie. Około 1905 roku mieszkały tu 162 osoby, a według Schultza z 1912 roku — 174. Po 1945 roku ludność ewangelicką wysiedlono, a wieś otrzymała dzisiejszą nazwę.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Program opieki nad zabytkami powiatu bytowskiego na lata 2017–2020 (uchwała Rady Powiatu Bytowskiego nr XXIX/229/2017), wykaz wojewódzkiej ewidencji zabytków, gmina Czarna Dąbrówka, poz. 1; F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, s. 323–324 i 336–337; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 237–238 i 506; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat Lauenburg, s. 190–191, pozycja 68; karta cmentarza w Bochowie, oprac. M. Palacz, 2008 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1065.