Dziedzictwo › Katalog › Boręty

Cmentarz · powiat malborski

Boręty — cmentarz ewangelicki przy kościele z 1842 roku

niem. Barendt (evangelischer Kirchhof)

Rodzaj
cmentarz (ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Barendt (evangelischer Kirchhof)
Miejscowość
Boręty, gm. Lichnowy
Dawny powiat
Kreis Marienburg i. Westpr. (Regierungsbezirk Danzig, Provinz Westpreußen)
Powiat dziś
malborski
Po 1945
losu nie ustalono
Dziś
teren przy kościele św. Katarzyny (dawny cmentarz ewangelicki)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Wokół dawnego kościoła ewangelickiego w Borętach, po niemiecku Barendt, w gminie Lichnowy, leżał cmentarz tutejszej parafii ewangelickiej. Założono go w 1847 roku, pięć lat po poświęceniu nowego kościoła. Kronika prowadzona przez pastora zapisała, że tego roku gmina w Borętach urządziła wokół nowego kościoła własny cmentarz; wcześniej ewangelicy chowali zmarłych na cmentarzu wspólnym z katolikami, przy kościele katolickim.

W 1869 roku urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej opisywał Barendt jako wieś na prawie chełmińskim. Notował tu 31 budynków mieszkalnych i 480 mieszkańców, w tym 136 ewangelików, 338 katolików i pięciu mennonitów. Ewangelicy i katolicy należeli do miejscowych parafii; miejscowość miała własny okręg szkolny.

Wojewódzka ewidencja zabytków wymienia w Borętach dawny cmentarz ewangelicki na działkach 44, 45/4 i 46 oraz na części działki 45/2. Te działki obejmują teren wokół kościoła z lat 1841–1842, dziś rzymskokatolickiego kościoła parafialnego świętej Katarzyny. Agathon Harnoch pisał w 1890 roku, że połączona parafia Boręt, Palczewa i Lisewa miała trzy cmentarze.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku podaje tu 162 ewangelików, a w całej tutejszej parafii 666 dusz.

Źródła: Evangelisches Zentralarchiv in Berlin, sygn. EZA 980/6588, „Sonstige Verzeichnisse 1630–1905”, Barendt, skan 8, dostęp przez portal Archion; wojewódzka ewidencja zabytków województwa pomorskiego, wykaz dla gminy Lichnowy; A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreußen”, Neidenburg 1890, s. 427; Krajowa Integracja Ewidencji Gruntów (usługa ULDK GUGiK), działki 44, 45/4 i 46, obręb Boręty, odczyt 17 października 2026 roku; Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 142, pozycja 14; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 34.

Położenie: 54,1393° N, 18,8511° E Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazuje obiekt. (ULDK GUGiK — środek działek 44, 45/4 i 46 (obręb Boręty) z ewidencji zabytków; w działce 44 stoi kościół KOS-0407)

Źródła

  1. Evangelisches Zentralarchiv in Berlin, EZA 980/6588, „Sonstige Verzeichnisse 1630–1905” (Barendt), skan 8 — portal Archion
  2. Wojewódzka ewidencja zabytków, gmina Lichnowy: d. cmentarz ewangelicki, dz. 44, 45/4, 46, cz. dz. 45/2
  3. A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreußen”, Neidenburg 1890, s. 427
  4. Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 142, pozycja 14
  5. „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 34

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-1191
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.