Borkówko — cmentarz ewangelicki

Poewangelicki cmentarz w Borkówku (po niemiecku Klein Borkow) ma charakter nekropolii wiejskiej. Zachowana jest na nim mogiła rodowa właścicieli majątku, rodziny von Viehstädt; spoczął w niej między innymi zmarły w 1936 roku Christian von Viehstädt. Po 1945 roku ludność niemiecką wysiedlono, dobra przejął Skarb Państwa, a cmentarz opuszczono.

Borkówko leżało do 1945 roku w powiecie lęborskim (Kreis Lauenburg i. Pom.), w rejencji koszalińskiej (Köslin) prowincji Pomorze; dziś należy do powiatu wejherowskiego. Własnego kościoła wieś nie miała.

Gdy Borkowo zaliczano przez pewien czas do jedenastu dóbr jackowskich (Jatzkow), chodziło według Schultza najpewniej o Borkówko, a nie o Wielkie Borkowo (listy lenne z lat 1575–1601). W połowie XVIII wieku należało do hrabiego Sigismunda Ehrenreicha von Roedern, marszałka dworu w Berlinie; w 1769 roku kupili je za 19 000 talarów kuzyni Nikolaus Heinrich i Philipp Georg von Weiher, a od 1776 roku Philipp Georg pozostał jedynym właścicielem.

W 1784 roku Borkówko leżało dwie i ćwierć mili na północ od Lęborka. Przy folwarku mieszkali dwaj gospodarze i dwóch zagrodników, była też karczma — razem pięć dymów. W 1799 roku dobra sprzedano Friedrichowi Wilhelmowi Boguslawowi von Boninowi za 24 000 talarów, tego samego roku przeszły na Paula Albrechta von Wittke, a 25 września 1801 roku nabył je za 7050 talarów Karl Wilhelm von Koss z Żelazna. Po nim gospodarzyli Timreckowie — Karl, od 1819 roku Friedrich, od 1836 roku Ferdinand — a następnie Neitzkowie: wdowa po Ferdinandzie, z domu Neitzke, od 1873 roku Julius, a od 17 września 1896 roku jego bratanek Arthur. Wartość majątku w 1873 roku wynosiła 60 000 talarów. Dom mieszkalny wzniesiono w 1733 roku; kronika rodzinna zanotowała, że przez dziewięćdziesiąt osiem lat nie urodziło się w nim żadne dziecko, aż do narodzin Hansa Joachima Neitzkego w 1902 roku.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zapisał w obwodzie dworskim Klein Borkow 82 ewangelików i 5 katolików; ewangelicy należeli wtedy do parafii w Salinie (Saulin), katolicy do lęborskiej. W 1895 roku urząd stanu cywilnego mieścił się w Zwartowie (Schwartow), a siedziba obwodu urzędowego — w Roszczycach. Dokumentem z 1901 roku utworzono osobną gminę kościelną w Zwartowie i z dniem 1 stycznia 1902 roku przeniesiono do niej z parafii salińskiej ewangelików Wielkiego i Małego Borkowa. Franz Schultz opisał w 1912 roku Klein Borkow jako obwód dworski o powierzchni 351 hektarów ze stu mieszkańcami.

Ostatni właściciel, Georg Vichstaedt, kupił majątek w 1916 roku i zmarł w sanatorium na początku drugiej wojny światowej; od 1940 roku gospodarstwem zajmowała się jego żona Maria. Dwór, który stoi w południowej części wsi pośród założenia dworsko-parkowego, wzniesiono w latach 1922–1925 na miejscu osiemnastowiecznego. W parku przetrwały pojedyncze lipy drobnolistne i dęby szypułkowe z XVIII wieku, a z późniejszego czasu żywotniki i świerki. Prace remontowe przy dworze trwają od 2024 roku.

Źródła: Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat Lauenburg i. Pomm., strona 191, pozycja 100 (obwód dworski Klein Borkow); F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, s. 327; „Kirchliches Amtsblatt des Königlichen Konsistoriums der Provinz Pommern”, rocznik 1901 (erygowanie gminy kościelnej w Zwartowie); M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1065.