Dziedzictwo › Katalog › Borzęcino

Cmentarz · powiat słupski

Borzęcino — cmentarz ewangelicki

niem. Bornzin

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Bornzin
Miejscowość
Borzęcino, gm. Dębnica Kaszubska
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
cmentarz ewangelicki (relikt)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego opisuje w Borzęcinie, do 1945 roku Bornzin, duże założenie na planie prostokąta w zachodniej części wsi, obsadzone wokół świerkami. Z terenu usunięto większość nagrobków; zachowało się poszycie z bluszczu i barwinka pospolitego, typowe dla starych cmentarzy, oraz nieliczne resztki starodrzewu. Przetrwała jedna profilowana betonowa rama mogiły, pozbawiona tabliczki inskrypcyjnej; wedle monografii mógł jej kiedyś towarzyszyć krzyż albo kamienny postument z tablicą.

W 1784 roku Borzęcino liczyło 20 dymów, a przy wsi powstała kolonia Neu-Bornzin. Z dóbr płacono wówczas daninę 106 talarów i 16 groszy.

Cmentarze były w Borzęcinie trzy, z różnych okresów. Najstarszy, rodowy cmentarz Heydebrecków, przyjął ostatni pochówek w maju 1935 roku. Był też stary cmentarz wiejski z murowanym cmentarzem dworskim rodu von Zitzewitz, do którego majątek należał od 1841 do 1945 roku, oraz nowy cmentarz założony poza wsią, w zadrzewieniu. Którego z tych trzech cmentarzy dotyczy opis z monografii, nie ustalono.

Borzęcino leżało w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. W obecnym podziale administracyjnym wieś należy do gminy Dębnica Kaszubska. W spisie z 2 grudnia 1895 roku Borzęcino ujęto w dwóch pozycjach. W gminie wiejskiej mieszkało 80 ewangelików, bez katolików, a w obwodzie dworskim — 268 ewangelików i jeden katolik.

Własnego kościoła wieś nie miała: podlegała parafii w Dobieszewie, po niemiecku Groß Dübsow, w okręgu Słupsk-Stare Miasto, a tamtejszy kościół macierzysty, ryglowy, wzniesiono w 1815 roku.

Wieś zajęła Armia Czerwona 8 marca 1945 roku, a ludność niemiecką wysiedlono w latach 1945–1947.

W 1879 roku majątek Bornzin, liczący 912 hektarów, z cegielnią, należał do von Zitzewitza. Od 1905 do co najmniej 1921 roku prowadził go porucznik, później kapitan rezerwy Wilhelm von Zitzewitz, a w 1928 roku 913 hektarów należało do wspólnoty spadkobierców po nim.

Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat słupski, s. 168, pozycja 11, i s. 176, pozycja 169; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, hasło Borzęcino, s. 43; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 944; P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 178–179; „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 166; „Landwirtschaftliches Adreßbuch der Rittergüter und Güter der Provinz Pommern”, wyd. 6, Leipzig 1921, s. 216; „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 164.

Położenie: 54,4064° N, 17,2477° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazuje obiekt. (ewidencja NID (zabytek.pl), karta „cmentarz ewangelicki”, identyfikator 694398; ULDK: obręb Brzeziniec, dz. 66/2 — prostokątne założenie w zachodniej części wsi)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim — gmina Dębnica Kaszubska
  3. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
  4. Pruski spis powszechny z 2 XII 1895 (Gemeindelexikon für die Provinz Pommern), Kreis Stolp, s. 168 poz. 11 i s. 176 poz. 169
  5. K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013
  6. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 944
  7. P. Ellerholz, H. Lodemann, H. von Wedell, „General-Adressbuch der Ritterguts- und Gutsbesitzer im Deutschen Reiche”, z. 2: „Die Provinz Pommern”, Berlin 1879, s. 178–179
  8. „Pommersches Güter-Adressbuch”, wyd. 2, Stettin 1905, s. 166
  9. „Landwirtschaftliches Adreßbuch der Rittergüter und Güter der Provinz Pommern”, wyd. 6, Leipzig 1921, s. 216
  10. „Landwirtschaftliches Adressbuch der Rittergüter, Güter und Höfe der Provinz Pommern”, wyd. 8, Leipzig 1928, s. 164

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0545
Stan weryfikacji
wymaga sprawdzenia w terenie
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.