Dziedzictwo › Katalog › Bronowo

Cmentarz · powiat słupski

Bronowo — cmentarz ewangelicki

niem. Brünnow

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Brünnow
Miejscowość
Bronowo, gm. Kępice
Dawny powiat
Landkreis Rummelsburg, Regierungsbezirk Köslin, Prowincja Pomorze (nie Kreis Stolp)
Powiat dziś
słupski
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
Cmentarz poewangelicki (zachowany)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Cmentarz ewangelicki w Bronowie, do 1945 roku Brünnow, założono na planie prostokąta na południe od wsi, przy drodze do Jabłońca, i wygrodzono wałem kamienno-ziemnym. Wieś chowała na nim swoich zmarłych do 1945 roku. Przy wejściu stała kaplica cmentarna, po której zostały dziś fundamenty. Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego z 2013 roku notuje, że większość nagrobków usunięto; zostały fragmenty kamiennych tablic i postumentów, dzięki którym czytelny jest układ rzędów, a najstarsza inskrypcja na zachowanym fragmencie wskazuje na pochówek z 1937 roku.

Bronowo było wsią z majątkiem w powiecie miasteckim, w rejencji koszalińskiej na Pomorzu. Własnego kościoła nie miało: tutejsi ewangelicy należeli do parafii w Barcinie, w okręgu kościelnym Sławno. W 1840 roku rodzina von Below sprzedała majątek; potem należał do Hemptenmacherów i Johnów, aż w 1933 roku wykupiło go i rozparcelowało powiatowe towarzystwo osadnicze. W 1885 roku wieś liczyła 121 mieszkańców, w 1939 roku 436 w samej gminie wiejskiej. Na początku marca 1945 roku wieś zajęła Armia Czerwona, a ludność niemiecką wysiedlono, w większości w 1947 roku.

Wiosną 2015 roku cmentarz uporządkowano z inicjatywy obecnych mieszkańców i ich sołtyski oraz mniejszości niemieckiej ze Słupska: usunięto samosiejki i zarośla, a przy wejściu, w miejscu dawnej kaplicy, umieszczono dwujęzyczną tablicę pamiątkową. 29 sierpnia 2015 roku miejsce poświęcili pastor ewangelicki ze Słupska i duchowny greckokatolicki z Bytowa.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 101; Heimatkreis Rummelsburg in Pommern, strona wsi Brünnow (rummelsburg.de); niemiecka Wikipedia, hasło „Bronowo (Kępice)”.

Położenie: 54,2597° N, 17,0102° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Pinezka wskazuje miejscowość, nie sam obiekt — położenie przybliżone. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. K. Mazurkiewicz-Palacz, Dawne cmentarze w powiecie słupskim (2013)
  3. Program Opieki nad Zabytkami dla Gminy Kępice na lata 2022–2025, uchwała nr XXX/325/2021 Rady Miejskiej w Kępicach z dnia 23 grudnia 2021 r., Dz. Urz. Woj. Pom. 2022, poz. 201, s. 39–40, 47

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0565
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.