Dziedzictwo › Katalog › Bruskowo Wielkie
Kościół · powiat słupski
Bruskowo Wielkie — dawny kościół ewangelicki (Groß Brüskow)
niem. Groß Brüskow
- Rodzaj
- kościół (dawny ewangelicki)
- Nazwa niemiecka
- Groß Brüskow
- Czas budowy
- 1863
- Miejscowość
- Bruskowo Wielkie, gm. Słupsk
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp
- Po 1945
- przejęty przez katolików
- Dziś
- kościół rzymskokatolicki pw. Niepokalanego Poczęcia NMP
Neoromański kościół w Bruskowie Wielkim (Groß Brüskow) ewangelicy wznieśli w 1863 roku na miejscu starszej świątyni, której drewnianego poprzednika poświadczają zapiski już z 1490 roku. Tutejsza parafia luterańska należała do diecezji Słupsk Miasto i obejmowała Bruskowo Małe i Wielkie oraz Wierzbięcin, a filię miała w Swołowie; jeszcze w 1940 roku liczyła 1238 zborowników, a do 1945 roku niemal cała wieś (97,9 procent mieszkańców) była ewangelicka.
Świątynia kryła cenne pamiątki: dwa dzwony – jeden z herbem zakonu krzyżackiego i wizerunkiem Chrystusa, drugi z 1594 roku – oraz witraż z herbem biskupa kamieńskiego, księcia Ernesta Bogusława von Croy; po wojnie starszy dzwon trafił wraz z wysiedlonymi parafianami do nadreńskiego Friexheim. Z Bruskowa wywodził się także Peter Laurentius Wockenfuss (1675–1721), barokowy kantor i kompozytor, syn miejscowego luterańskiego proboszcza. Po 1945 roku kościół przejęli katolicy, nadając mu wezwanie Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i usuwając charakterystyczne dla zborów protestanckich empory; w miejscu dawnego cmentarza ewangelickiego urządzono lapidarium ocalałych nagrobków.
Źródła
- DeWiki — Bruskowo Wielkie (Groß Brüskow): historia kościoła, Kirchspiel, statystyka wyznaniowa 1871–2021
- Kirche Bierkowo — Wikipedia (de): filia parafii Groß Brüskow/Swołowo
- cmentarze.slupsk.pl — Bruskowo Wielkie (cmentarz ewangelicki, lapidarium)
- Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze – miejsca i ludzie”, Informator Parafialny Parafii EA w Słupsku 1/2023