Cmentarz ewangelicki w miejscowości Bydlino

Cmentarz w Bydlinie (do 1945 roku Bedlin) powstał około 1925 roku. Na mapie z 1929 roku nie jest oznaczony; najstarszym datowanym elementem jest żeliwny krzyż Anne Albrecht, a najwcześniejsze nagrobki pochodzą z czasu założenia cmentarza. W monografii dawnych cmentarzy powiatu słupskiego cmentarz zlokalizowano nieopodal Słupi, po północnej stronie drogi gruntowej biegnącej w kierunku Strzelinka. Zachowało się około siedemnastu mogił, a po wojnie cmentarza używali polscy osadnicy.

Bydlino leży nad Słupią, między Słupskiem a Ustką; przed 1945 rokiem należało do powiatu słupskiego w rejencji koszalińskiej, w prowincji Pomorze. Była to wieś szlachecka: w 1485 roku należała do rodu von Schwaven, potem do von Lettowów (od 1626 roku), a od 1805 roku do von Uckermannów, którzy gospodarowali tu do końca drugiej wojny światowej.

W 1784 roku Bydlino liczyło 11 dymów i miało nauczyciela. Do dóbr należał młyn zbożowy i tartak na polach Machowina, zwany Niedermühle — dolny, w odróżnieniu od górnego młyna (Obermühle) w samym Machowinie. Wieś była wcielona do kościoła w Machowinie (Groß-Machmin), filii Wytowna, w synodzie słupskim.

W źródłach nie znaleziono kościoła ani kaplicy w Bydlinie. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku prowadzi Bedlin w dwóch pozycjach: w gminie wiejskiej naliczono 93 ewangelików, w obwodzie dworskim 158. W obu pozycjach spisu z 1895 roku okręgiem urzędowym był Groß Machmin. W obu pozycjach spisu z 1895 roku jako parafię ewangelicką wskazano Wytowno. W wykazie Ernsta Müllera Weitenhagen miało kościół filialny w Groß-Machmin, a do parafii należały miejscowości Klein-Machmin, Bedlin i Carzin, z prawem kolacji w rękach właścicieli tych dóbr. Mieszkańcy należeli do parafii ewangelickiej w Wytownie (Kirchspiel Weitenhagen) w okręgu kościelnym Stolp-Stadt. Karl-Heinz Pagel podaje, że 17 maja 1939 roku wieś liczyła 198 mieszkańców w 57 gospodarstwach domowych i że wszyscy mieszkańcy byli ewangelikami. Nauczycielem był Bernhard Voelzke. Nielicznych katolików okolicy obsługiwano ze Słupska.

Pagel podaje też, że 8 marca 1945 roku Armia Czerwona zajęła wieś bez walki. Mieszkańców wysiedlono w latach 1945/46; 93 z nich odnaleziono później w RFN, a 59 w NRD. Straty: 8 poległych, 8 zmarłych cywilów, 19 zaginionych.

Na cmentarzu spoczywają między innymi Olga i Józef Waseńczukowie, których płytę zdobi krzyż trójramienny. Spoczywają tu też Franciszek Pawłowski, Romuald Bernatowicz, Marian Bownik i Czesław Jakubczak. Ostatni pogrzeb odbył się w 1982 roku, kiedy obok zmarłej w 1958 roku żony spoczął Józef Waseńczuk.

Źródła: „Zapomniane cmentarze Gminy Słupsk. Inwentaryzacja — rewaloryzacja — upamiętnienie”, wystawa Stowarzyszenia „Słupia”, tekst A. Stachowiak, Swołowo 2020 (program NID „Wspólnie dla dziedzictwa”); wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku (Gemeindelexikon für das Königreich Preussen, Provinz Pommern); Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, hasło Weitenhagen; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 173; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Bedlin; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 942–943.