Cecenowo — cmentarz ewangelicki

W Cecenowie były dwa cmentarze: przykościelny w centrum wsi i wiejski przy wjeździe od zachodu, około 200 metrów od kościoła. Przykościelny jest nieczynny i trudno dziś znaleźć na nim ślad dawnych pochówków — całe wzniesienie pozbawiono pierwotnego zagospodarowania, choć w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku czytelnych było tu wiele mogił. Od strony prezbiterium stanął współczesny pomnik w kształcie krzyża z otwartą księgą u podstawy, upamiętniający dawnych mieszkańców Cecenowa tu pochowanych. Z cmentarza wiejskiego niewiele zostało: teren jest wywyższony i obsadzony drzewami na granicach, ale nie ma śladu ani po wejściu głównym, ani po ogrodzeniu.

Brüggemann przypomina, że w 1313 roku margrabia Waldemar podarował wieś wraz z jazem na Łebie kościołowi Najświętszej Marii Panny przy klasztorze norbertanek w Żukowie. Brüggemann podaje też, że w 1510 roku klasztor sprzedał wieś dziedzicznie razem z połowem łososi na obu brzegach Łeby, zastrzegając sobie zwierzchnictwo lenne. Cecenowo, po niemiecku Zezenow, leżało w powiecie słupskim (Kreis Stolp) na Pomorzu Środkowym i było ośrodkiem parafii luterańskiej, poświadczonej w matrykule z 1590 roku.

W 1784 roku Cecenowo liczyło 34 dymy; mieszkali tu pastor i zakrystian, a do parafii należało też Pobłocie. Ernst Müller notuje, że obejmowała tylko dwie miejscowości — Cecenowo i Pobłocie — a prawo powoływania duchownego dzielili między siebie właściciele obu dóbr. Należała do synodu Słupsk-Stare Miasto; w 1907 roku urzędowy organ konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze wymienia ją w synodzie słupskim („Synode Stolp”).

Majątek należał od 1795 roku do rodu von Zitzewitz, który sprawował tu patronat; u Franza Schultza pojawia się szambelan „von Zitzewitz auf Zezenow im Kreis Stolp”. Obecny murowany kościół wzniesiono w 1866 roku, na miejscu poprzedniej, drewnianej świątyni. Tetzner wymienia trzy pożary kościoła — w czasie wojny trzydziestoletniej, w 1735 i w 1814 roku. Rozebrano starą świątynię według Tetznera w 1867 roku. Karl-Heinz Pagel podaje, że plac kościelny otaczało obrzeżenie z kamieni polnych i żelazna krata, a jego ozdobą były potężne stare klony.

Tetzner dwukrotnie — w zestawieniu wygasania kaszubskiego języka kościelnego (s. 29) i w opisie parafii (s. 124) — datuje ostatnie kaszubskie nabożeństwo w Cecenowie na 1876 rok, a w Główczycach na 1886. Tetzner podaje, że wkrótce po 1876 roku pastor Ziegler odprawił kaszubską Wieczerzę Pańską w Główczycach dla pięćdziesięciu komunikantów. W archiwum parafialnym przechowywano 21 kaszubskich kazań pastora Zieglera — według Tetznera spisanych polszczyzną dość czystą, z kaszubskimi naleciałościami.

W 1925 roku we wsi mieszkało trzech katolików, a pozostali mieszkańcy byli luteranami. W 1941 roku konsystorz pomorski odnotował, że porucznikowi von Derschau, „Pfarrer in Zezenow, Kirchenkreis Stolp-Altstadt”, przyznano Krzyż Żelazny pierwszej klasy i odznakę za rany. Po 9 marca 1945 roku — po ostrzale, walkach Volkssturmu, egzekucji obrońców i epidemiach — ludność ewangelicką wysiedlono, a kościół przejęli katolicy. Obecny kościół należy do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

🟡 Źródła nie zgadzają się w jednym szczególe. Część opracowań uznaje tutejszy kościół za ostatni, w którym głoszono kazania po kaszubsku, i podaje rok 1867 albo 1868, a Tetzner datuje ostatnie kaszubskie nabożeństwo w Cecenowie na 1876 rok.

Źródła: „Kirchliches Amtsblatt der Kirchenprovinz Pommern”, rocznik 1941; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013, hasło Cecenowo (s. 71); Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cecenowo — Gmina Główczyce, cmentarze.slupsk.pl [kopia archiwalna 2022-06-30]; Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze — miejsca i ludzie”, Informator Parafialny Parafii EA w Słupsku nr 2/2025; „Kirchliches Amtsblatt des Königlichen Konsistoriums der Provinz Pommern”, rocznik 1907; E. Müller, Die evangelischen Geistlichen Pommerns, cz. II, Stettin 1912, hasło Zezenow (s. 516–517); F. Schultz, Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern, 1912; F. Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899, s. 29, 109 i 124; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Zezenow; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1021–1022.