DziedzictwoKatalog › Cedry Wielkie

Kościół · powiat gdański

Cedry Wielkie — kościół ewangelicki (Groß Zünder)

niem. Groß Zünder

Rodzaj
kościół (dawny ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Groß Zünder
Czas budowy
poł. XIV w. — gotyk ceglany, trójnawowy z zachodnią wieżą
Miejscowość
Cedry Wielkie, gm. Cedry Wielkie
Dawny powiat
Danziger Niederung
Po 1945
przejęty przez katolików

Groß Zünder (dziś Cedry Wielkie) — jedna z zamożniejszych wsi południowych Żuław Gdańskich, w Kreis Danziger Niederung (wydzielonym 1887 z Landkreis Danzig). Do 1920 w Prowincji Prusy Zachodnie, w latach 1920–1939 w Wolnym Mieście Gdańsku, 1939–1945 w Reichsgau Danzig-Westpreußen. Gotycki kościół ceglany z poł. XIV w. (parafialny już w I poł. XIV w., uposażony 1353 przez Winrycha von Kniprode), w XV w. rozbudowany do trzech naw z wieżą; dzwon z 1647 (wywieziony do Hamburga 1942, wrócił w 2010).

Od 1454 pod patronatem Rady Miasta Gdańska, po reformacji do 1945 świątynia ewangelicka (luterańska/unijna). Obok luteran na Żuławach obecni byli mennonici — odrębna wspólnota anabaptystyczna, choć odrębnego zboru w samej wsi nie potwierdzono [?]. Po 1945 opuszczony, spłonął (ok. 1946, nie w wyniku walk [?]), odbudowany w latach 80. i konsekrowany w 1987 jako katolicki pw. Świętych Aniołów Stróżów; konserwacja 2017–2018. Zachowany cmentarz ewangelicki.

Położenie: 54,2442° N, 18,8457° E — Żuławy (południowe Żuławy Gdańskie) Pokaż w atlasie →
⚠ Lokalizacja przybliżona — punkt wskazuje okolicę (miejscowość), nie dokładne miejsce obiektu. Do weryfikacji w terenie.

Źródła

  1. Cedry Wielkie (Groß Zünder) — de.wikipedia (administracja, ludność, kościół, dzwon)
  2. Cedry Wielkie — pl.wikipedia (kościół św. Aniołów Stróżów, konserwacja 2017–2018)
  3. Landkreis Danziger Niederung — de.wikipedia (wydzielenie 1887, gminy, struktura wyznaniowa 1910)
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.