Cewice — cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki w Cewicach, po niemiecku Zewitz, leży w gminie Cewice, w powiecie lęborskim. Założono go na skraju wsi, a dziś znajduje się niemal w jej środku: z czterech stron zamykają go ulica, betonowy płot zakładu stolarskiego i ogrodzenie osiedla, a środkiem biegnie szeroka ścieżka. Zostały resztki kamiennego muru, jedno żeliwne ogrodzenie grobu z tabliczką, liczne podstawy krzyży i nieliczne obramowania grobów rodzinnych. Wśród czytelnych nagrobków wymieniano kamienną płytę Hermanna Blockusewsky’ego, zmarłego w 1869 roku w wieku ośmiu miesięcy, oraz tablicę z wersem pieśni „Christus der ist mein Leben. Sterben ist mein Gewinn”. Żeliwną tablicę z grobu Fritza Mefecla (1828–1837) notowano tu jeszcze w 2014 roku — potem ją skradziono.

W 1784 roku Cewice leżały półtorej mili na południe-południowy zachód od Lęborka, w okolicy górzystej, przy trakcie pocztowym ze Słupska do Lęborka. Przy dwóch folwarkach mieszkało siedmiu gospodarzy, siedmiu zagrodników i nauczyciel; były dwie karczmy, z których jedna, Heidekrug, stała przy trakcie, a nad Bukowiną folwark Bohr — razem 27 dymów. Wieś należała do parafii w Łebuni (Labuhn).

Według Müllera Łebunia była dawniej filią Bukowiny, a w 1912 roku parafia obejmowała, prócz Łebuni i Cewic, pięć miejscowości: Osowo, Maszewo, Popowo, Okalice i Werder.

Do rejestru zabytków cmentarz wpisany nie jest, ale figuruje w wojewódzkiej ewidencji zabytków, z kartą cmentarza sporządzoną przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. W gminnym programie opieki nad zabytkami cmentarz datowany jest na lata 1860–1880 i określony jako nieczynny. Cmentarz według Drzewieckiego bardzo szybko stał się zbyt mały dla rozwijającej się wsi i pod koniec XIX wieku założono nowy cmentarz, na obrzeżach wsi w kierunku Oskowa; jego kaplicę rozebrano, groby zniwelowano, a teren służy dziś jako czynny cmentarz katolicki.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku notuje w gminie wiejskiej Cewice 312 ewangelików i ani jednego katolika (strona 188, pozycja 65), a w obwodzie dworskim 195 ewangelików i 10 katolików (strona 194, pozycja 172); w obu pozycjach spisu parafia ewangelicka to Łebunia, katolicka — Lębork, a urząd stanu cywilnego mieścił się w Łebuni.

Źródła: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”; wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku („Gemeindelexikon für die Provinz Pommern”), s. 188–189 i 194–195; E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, hasło Labuhn, s. 239–240; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1073 i 1085.