Charnowo — cmentarz ewangelicki

Cmentarz założono wokół średniowiecznej świątyni pośrodku Charnowa (Arnshagen), przy drodze głównej, na planie prostokąta, i otoczono niskim kamiennym murkiem. Spoczywają tu między innymi Gustav Rohde, nauczyciel i kościelny zmarły w 1894 roku, oraz ksiądz Karl Theodor Leiber, długoletni proboszcz zmarły w 1893 roku, nad którego grobem stanął marmurowy nagrobek. W monografii dawnych cmentarzy powiatu słupskiego udokumentowano z tej nekropolii tylko jeden nagrobek: kwaterę rodziny Rohde, pośrodku cmentarza, wygrodzoną ażurowym żeliwnym ogrodzeniem, z owalną tabliczką inskrypcyjną.

Wieś wraz z portem w Ustce miasto Słupsk kupiło aktem spisanym po łacinie w Słupsku w 1337 roku. W 1784 roku Charnowo należało do dóbr miasta Słupska i leżało milę i ćwierć na północ-północny zachód od niego, na lewym brzegu Słupi, pół mili od Bałtyku. Mieszkali tu pastor i nauczyciel, dziewięciu gospodarzy, którzy zamiast pańszczyzny płacili opłatę pieniężną (Dienstgeld), i kowal — razem 16 dymów. Kościół był macierzysty w synodzie słupskim, z filią w Strzelinie; należała do niego także Wodnica.

W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku wykazano tu 413 ewangelików i ani jednego katolika, a w 1925 roku katolicyzm wyznawało pięciu mieszkańców. Wieś należała do okręgu kościelnego Słupsk-Miasto i była siedzibą własnej parafii. Ernst Müller opisuje ją jako parafię macierzystą z filią w Strzelinie (Groß-Strellin), osobno dla dóbr i dla gminy; do parafii należały ponadto Wodnica (Hohenstein), Strzelinko (Klein-Strellin) i Überlauf.

Spis parafii pomorskich z 1932 roku podaje jako pastora Ottona Dreiera, powołanego z dniem 1 października 1930 roku. Prawo powoływania duchownego należało do magistratu Słupska, a przy filii strzelińskiej — do właścicieli tamtejszych dóbr.

Na niewielkim wzniesieniu w narożniku północno-wschodnim wzniesiono pomnik mieszkańców Charnowa poległych w pierwszej wojnie światowej. Po 1945 roku na jego podstawie ustawiono figurę Matki Boskiej, a z czasem pomnik przebudowano w okazałą kapliczkę.

Ile było w Charnowie cmentarzy, źródła podają rozbieżnie: monografia stwierdza, że był tu jedynie cmentarz przy kościele, portal cmentarzy słupskich wymienia natomiast także drugą nekropolię ewangelicką — cmentarz parafialny na północny zachód od wsi, przy drodze do Wodnicy.

Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013, hasło Charnowo; Charnowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim (cmentarze.slupsk.pl); Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, s. 467–468; Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze — miejsca i ludzie”, „Informator Parafialny” Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Słupsku 3 (2026); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 927; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 174.