Choćmirowo — cmentarz ewangelicki

Z cmentarza ewangelickiego w Choćmirowie zachowały się według serwisu o cmentarzach ewangelickich powiatu słupskiego czytelne granice od północy, zachodu i wschodu, wyznaczone świerkami, od zachodu także lipami. Leży on na południowy zachód od miejscowości, niedaleko dawnej linii kolejowej — według tego serwisu około półtora kilometra od wsi, na powierzchni około 1500 metrów kwadratowych. Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego notuje osobliwość: wschodnią część terenu wywyższono — być może po to, by postawić tam pomnik szczególnego znaczenia albo urządzić kwaterę rodzinną, choć dziś trudno to jednoznacznie stwierdzić. W monografii udokumentowano na zdjęciu z 1994 roku tylko leżący na terenie fragment kamiennej steli, a śladów nagrobków nie widać; serwis wymienia granitową stelę z 1871 roku, krzyż żeliwny bez podstawy i pięć fragmentów tablic inskrypcyjnych.

Choćmirowo — do 1945 roku Alt Gutzmerow — było wsią z majątkiem w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. W 1784 roku Choćmirowo liczyło osiem dymów i miało nauczyciela; należało do parafii w Gardnie Wielkiej (Groß-Garde) w synodzie słupskim. Po dawnych właścicielach został dwór z połowy XIX wieku i park. Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku wykazał w obwodzie dworskim Alt Gutzmerow 86 ewangelików, a w gminie wiejskiej tej samej nazwy 55 ewangelików; katolików nie zapisano w żadnym z dwóch wierszy.

Do 1899 roku należała do parafii w Gardnie Wielkiej, a potem do parafii w Żelkowie, po niemiecku Wendisch Silkow, w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto; w 1940 roku liczyła ona 1580 parafian. Żelkowo przemianowano na Schwerinshöhe według Pagla w 1937 roku. Parafia miała w Żelkowie niewielki kościół, poświęcony w 1879 roku; dziś jest to katolicki kościół filialny. Katolicy podlegali parafii w Słupsku.

Wieś zajęły wojska sowieckie 9 marca 1945 roku. Niemiecka gmina kościelna odprawiła ostatnie nabożeństwo w Dzień Wszystkich Świętych 1946 roku, po czym została wysiedlona.

🟡 Źródła nie zgadzają się w jednym szczególe. Gminna ewidencja zabytków datuje cmentarz na początek XX wieku, a serwis wymienia na nim granitową stelę z 1871 roku.

Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, powiat Stolp, s. 168–169 (gminy wiejskie, poz. 3) i 176–177 (obwody dworskie, poz. 161); wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa; Choćmirowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim, cmentarze.slupsk.pl; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 72, hasło Choćmirowo; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Schwerinshöhe, s. 898–901; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 971–972.