Choczewko — cmentarz ewangelicki

Choczewko (po niemiecku Chottschewke) było majątkiem ziemskim (Rittergut) w powiecie lęborskim (Kreis Lauenburg i. Pom.), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Choczewko leżało dwie i trzy czwarte mili na północ-północny wschód od Lęborka. W latach 1938–1945 wieś nosiła nazwę zniemczoną, z członem „Goten-”; w źródłach nie znaleziono pełnego jej brzmienia. Meyers podaje tu 133 mieszkańców, Franz Schultz około 1912 roku — 137 na 350 hektarach, a spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku zapisał 114 ewangelików i jednego katolika. W tym samym spisie urząd stanu cywilnego i okręg urzędowy wskazano w Żelaznie (Zelasen).

Nazwa znaczy tyle co Małe albo Nowe Choczewo i daje się prześledzić do 1402 roku. Najstarszym znanym rodem na „Gotschofke” byli Rostkowie, którzy prócz tej wsi trzymali Żelazno, Słajkowo i odleglejsze Komoszewo; w 1628 roku wymieniono ją wśród wolnych dóbr szlacheckich, z pięcioma włókami i młynem. Opis z 1784 roku przedstawia Choczewko jako szlachecką siedzibę nad strumieniem, z folwarkiem, młynem wodnym, dwoma gospodarzami i czterema zagrodnikami, razem jedenaście dymów, w rękach wdowy po kapitanie von Warczewskim.

Po niej przyszli von Machowie, a od 1839 roku Fließbachowie: 13 listopada 1858 roku majątek odziedziczył Hugo Fließbach, który gospodarował tu przed pierwszą wojną światową. W 1879 roku, rozporządzeniem gabinetowym z 15 sierpnia, na wniosek właściciela zniesiono gminę wiejską Choczewko.

W spisie z 1895 roku ewangelików przypisano do parafii w Osiekach Lęborskich (Ossecken); w maju 1888 roku utworzono w Ciekocinie (Zackenzin) wikariat obejmujący między innymi tę wieś, a 1 stycznia 1903 roku erygowano tam samodzielną parafię, w której granicach znalazło się Choczewko. W tym samym spisie katolików przypisano do parafii katolickiej w Lęborku (Lauenburg).

Franz Tetzner w książce o Słowińcach i Kaszubach lęborskich z 1899 roku umieścił Chottschewke wśród wsi nadmorskiego pasa, w których mowa słowiańska trwała jeszcze — jak pisał — w słabych resztkach; kaszubskiej postaci nazwy nie podał — w jego wykazie stoją w tym miejscu same kropki.

W tutejszej nekropolii chowano między innymi członków protestanckiej rodziny Fließbachów, właścicieli majątku od 1839 roku, której grobowiec oddzielał kamienny mur z otoczaków. Nekropolia leżała w lesie sosnowym za torami — ewidencja konserwatorska umieszcza ją na terenie zalesionym, około 100 metrów za przejazdem kolejowym, na działce numer 377/3.

Po 1945 roku ludność niemiecką wysiedlono, a cmentarz opuszczono i zdewastowano: mur rozebrano, nagrobki i pomniki zniknęły, dębowy krzyż z grobu Gerharda Fließbacha, zmarłego w 1945 roku, usunięto. Pozostała zatarta nekropolia w lesie i pojedyncze relikty.

Źródła: pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku (Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, Kreis Lauenburg); Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs; Franz Schultz, Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern, Lauenburg i. Pom. 1912; Franz Tetzner, Die Slowinzen und Lebakaschuben, Berlin 1899, s. 13–14; wojewódzka ewidencja zabytków; ciekocinko.pl; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1068.