Cieciorka — cmentarz ewangelicki

Cieciorka leży na zachodnim skraju Borów Tucholskich. Cmentarz ewangelicki w Cieciorce notują ewidencja cmentarzy Pomorza i rejestr zabytków w serwisie Zabytek.pl. Niemiecką nazwę wsi podaje Słownik geograficzny w tomie pierwszym: Czeczorken albo Koenigswalde. Ta druga forma wraca w opracowaniach późniejszych. Königswalde nosiły na Pomorzu także inne wsie: indeks wizytacji biskupa Hieronima Rozrażewskiego odsyła spod tej nazwy do Królowego Lasu, a spis z 1 grudnia 1885 roku ma w powiecie starogardzkim osobne Königswalde z jedenastoma ewangelikami i parafią ewangelicką w Gniewie.

Najstarsza wiadomość o osadzie w zebranych źródłach pochodzi z 1772 roku. H. Schuch, opisując stan ludności wiejskiej powiatu kościerskiego u schyłku rządów polskich, wymienia Ciczorkę wśród dziedzicznych osad tuż po wsi Kaliska. Według tego opisu należała ona na mocy nadania dziedzicznie do Niemca Martina Perlicka, który odziedziczył ją po ojcu. Według tego samego opisu była w niej karczma. Urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej z 1869 roku przedstawiał Czeczorken jako królewską wieś chłopską z 11 budynkami mieszkalnymi. Mieszkańców było wtedy 191, w tym 130 ewangelików i 61 katolików. Ewangelicy należeli do parafii w Nowych Polaszkach; katolicy — do parafii w Starej Kiszewie.

Hasło słownikowe z lat osiemdziesiątych dziewiętnastego wieku notuje tu 130 ewangelików i 61 katolików. Słownik notuje tu jedenaście domów, siedem mniejszych posiadłości i 445 mórg roli; parafię katolicką wskazuje w Starej Kiszewie. Cieciorka leżała cztery mile od Kościerzyny i pół mili od stacji kolejowej we Frankenfelde, czyli w dzisiejszym Franku. W dzisiejszym Franku stoi drugi cmentarz ewangelicki tej okolicy.

Słownik umieszcza Cieciorkę w powiecie kościerskim, a nowsze zestawienia podają dla okresu przed 1920 rokiem powiat starogardzki (Kreis Preußisch Stargard), rejencję gdańską i prowincję Prusy Zachodnie. W latach 1920–1939 wieś leżała w granicach Rzeczypospolitej, w województwie pomorskim; w latach 1939–1945 była pod okupacją niemiecką, a po wojnie wróciła do Polski. W dzisiejszym podziale Cieciorka należy do gminy Kaliska w powiecie starogardzkim. W Cieciorce 30 listopada 1906 roku wybuchł strajk szkolny przeciw nauczaniu religii po niemiecku.

W źródłach nie znaleziono kościoła ewangelickiego w Cieciorce; nazwy Cieciorki ani Czeczorken nie ma ani w spisie z 1 grudnia 1885 roku, ani w wykazie parafii ewangelickich z 1910 roku — w żadnym z dwóch powiatów, do których wieś bywa przypisywana. Frank i Huta Kalna należały do parafii w Borzechowie, utworzonej w 1833 roku dla całego tego leśnego pasa z królewskiej dotacji siedmiu tysięcy talarów. Agathon Harnoch zapisał, że przed utworzeniem parafii w Borzechowie tutejsi ewangelicy podlegali parafiom w Nowych Polaszkach (Paleschken) i w Starogardzie. Karta z 15 listopada 1984 roku ocenia stan cmentarza słowami: „układ zieleni nieczytelny, stan zdrowotny drzew dobry”.

Cmentarz leżał wtedy około stu metrów na południowy wschód od wsi, przy drodze polnej wysadzanej brzozami, i był porośnięty laskiem mieszanym; przy pięćdziesięciu dziewięciu mogiłach ziemnych zachowały się wtedy cztery nagrobki wolnostojące i jedna płyta, a najstarszy istniejący nagrobek pochodził z 1901 roku.

Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I, Warszawa 1880, hasło „Cieciorki, lub Cieciorka”, t. VII, hasło „Paleschken”, i t. VIII, hasło „Polaszki”; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau (powiaty Preußisch Stargard i Berent); A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreußen”, Neidenburg 1890, opis parafii Borzechowo; wykaz parafii ewangelickich dołączony do spisu powszechnego z 1 XII 1910 (Gemeindelexikon, Heft II: Regierungsbezirk Danzig); Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); cmentarz ewangelicki — Zabytek.pl; karta cmentarza w Cieciorce, oprac. G. Olszewska-Hellmann, S. Grochowski, Z. Grochowska, Gdańsk 1984 (Narodowy Instytut Dziedzictwa, serwis zabytek.pl); Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 6, pozycja 44; H. Schuch, „Die Zustände der Landbevölkerung im Kreise Berent am Schlusse der polnischen Herrschaft 1772”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” 15 (1886), s. 140.