Dziedzictwo › Katalog › Cyganek
Zbór · powiat nowodworski
Żelichowo-Cyganek — gmina mennonicka Tiege (zbór nieistniejący)
niem. Tiegenhagen
- Rodzaj
- zbór (dawny ewangelicki)
- Nazwa niemiecka
- Tiegenhagen
- Miejscowość
- Cyganek, gm. Nowy Dwór Gdański
- Dawny powiat
- Marienburg
- Po 1945
- zburzony
- Dziś
- nieistniejący kościół mennonicki (rozebrany po 1945)
Cyganek (niem. Tiegenhagen), część wsi Żelichowo-Cyganek na Wielkich Żuławach; przed 1945 w Kreis Marienburg (do 1920), potem w Wolnym Mieście Gdańsk, Kreis Grosses Werder (1920–1939). Krzyżowały się tu trzy warstwy wyznaniowe. (1) Parafialny kościół św. Mikołaja (istniał przed 1349) — murowany, z szachulcową partią nawy odbudowaną po powodzi 1637; luterański (ewangelicko-augsburski) w latach 1576–1629, potem ponownie rzymskokatolicki, od 1952/1992 greckokatolicki; zachowany. (2) Odrębna gmina mennonicka (centrum od XVII w.): własny drewniany kościół rozebrany 1892, zastąpiony ceglanym neogotyckim, rozebranym po 1945; w latach 40. XX w.
w okolicy ok. 800 mennonitów. (3) Cmentarz Jedenastu Wsi (zał. ok. 1639), wspólny dla luteranów i mennonitów, ok. 80 nagrobków z XVII–XVIII w. Mennonici to odrębna wspólnota anabaptystyczna — nie luteranie.