Czarnocin — cmentarz ewangelicki

Czarnocin leży na prawym brzegu Wierzycy, pół mili od Skarszew, na Kociewiu. W 1198 roku książę pomorski Grzymisław darował Czarnocin wraz z całą okolicą Skarszew i Starogardu joannitom; po nich wieś przejęli Krzyżacy, za czasów polskich należała do dóbr starościńskich, a w 1590 roku trzymał ją Jerzy Barzyński, starosta starogardzki. Rząd pruski wydał ją włościanom w wieczystą dzierżawę w 1828 roku. Pod koniec XIX wieku było tu 27 posiadłości i dziesięciu chałupników, 1061 mórg roli i 50 domów mieszkalnych; parafia i poczta znajdowały się w Skarszewach, szkoła w pobliskich Czarnocińskich Piecach. Słownik geograficzny notuje we wsi 355 katolików i 144 ewangelików. Przed 1920 rokiem wieś należała do powiatu kościerskiego (Kreis Berent) w rejencji gdańskiej, w prowincji Prusy Zachodnie; jej niemiecka nazwa brzmiała Czarnotschin.

W 1772 roku królewski folwark w Czarnocinie był w sześcioletniej dzierżawie za 333 talary 30 groszy, a ludność była mieszanego wyznania. Czarnoczin-Ofen trzymał od 1771 roku w dzierżawie wieczystej na pięćdziesiąt lat von Prądzyński; tam wszyscy mieszkańcy byli katolikami.

W całym powiecie kościerskim spis powszechny z 1 grudnia 1910 roku wykazał 20 875 ewangelików i 34 708 katolików na 55 976 mieszkańców. Pierwszy powszechny spis Rzeczypospolitej, z 30 września 1921 roku, naliczył w Czarnocinie 433 mieszkańców, w tym 82 ewangelików i 351 katolików; narodowość polską podały 364 osoby, niemiecką 69. Ani kościoła, ani domu modlitwy tutaj nie było.

Zostały dwa cmentarze, oba założone przypuszczalnie w połowie XIX wieku. Opisany tutaj — przydrożny, pozycja 75 wojewódzkiej ewidencji — leży 400 metrów od wsi przy drodze ze Skarszew do Kleszczewa; jest mały — 0,06 hektara, na planie prostokąta — a jego granice zatarły się zupełnie; na jego fragmencie urządzono przystanek autobusowy. Drugi, leśny, leży na południowo-wschodnim brzegu Wierzycy. Po 1945 roku ludność niemiecka opuściła wieś i oba cmentarze uległy dewastacji.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz miasta i gminy Skarszewy, pozycje 75 i 76; Cmentarze — Parafia Skarszewy; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, t. I, hasło „Czarnocin”; Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 XII 1910), zestawienie powiatów rejencji; Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. XI: Województwo pomorskie, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1926 (spis z 30 IX 1921), powiat kościerski, s. 30, poz. 5; H. Schuch, „Die Zustände der Landbevölkerung im Kreise Berent am Schlusse der polnischen Herrschaft 1772”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 15 (1886), s. 155–157; H. Schuch, „Nachweis über den adligen Grundbesitz und dessen Vertheilung in den Kreisen Berent und Karthaus im Jahre 1772”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 30 (1892), s. 60.