Dziedzictwo › Katalog › Czerwieniec
Cmentarz · powiat słupski
Czerwieniec — cmentarz ewangelicki
niem. Schierwens
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Schierwens
- Miejscowość
- Czerwieniec, gm. Potęgowo
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp, Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern
- Powiat dziś
- słupski
- Parafia ewangelicka
- Kirchspiel Stojentin (Stojęcino), Kirchenkreis Stolp-Altstadt
- Po 1945
- pozostał cmentarzem
- Dziś
- cmentarz poewangelicki (relikt)
Cmentarz w Czerwieńcu (po niemiecku Schierwens) założono około kilometra na północny zachód od zabudowań; prowadzi doń polna droga, a od północy, południa i wschodu granice wyznaczają drogi leśne. Zachowane ułamki nagrobków i ukształtowanie terenu od południa pokazują, że nekropolię z czasem powiększono, a granice tej wcześniejszej wzmocniono wałem z ciosów kamiennych — do dziś przetrwał on fragmentarycznie na całym obwodzie. Śladów mogił nie ma już żadnych; w narożniku leży porzucony fragment murowanej tablicy z urwaną inskrypcją „Ruhen in”. Poza tym zostały porozrzucane, obrosłe mchem głazy.
Czerwieniec, w wariancie Schierwenz, po kaszubsku Czérwénc, był dawnym lennem rodu von Stojentin: w 1518 roku książę Bogusław X nadał Peterowi Stojentinowi odziedziczone po ojcu dobra, wśród nich część Czerwieńca.
Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Czerwieniec miał nauczyciela i 24 ogniska (domostwa), należał do parafii w Stowięcinie (Stojentin), a jego właścicielowi przysługiwało prawo współpatronatu nad tamtejszym kościołem. Brüggemann zapisał wiele form nazwy tej wsi: Zierwenz, Zierwienz, Czierwienz, Zirsewenske, Czerwenz, Czerwenske, a w listach lennych Zirkoske. Około 1800 roku mieszkało tu już niewielu Kaszubów.
Przed 1945 rokiem wieś należała do powiatu słupskiego w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. W 1939 roku liczyła 260 mieszkańców w 62 gospodarstwach domowych.
Ludność była ewangelicka. Własnego kościoła wieś nie miała: na początku XX wieku podlegała jeszcze parafii w Stowięcinie (Stojentin), a potem, w tym samym okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto, parafii w Skórowie. Nauczycielem był Ernst Bansemer.
9 marca 1945 roku wieś zajęła bez walki Armia Czerwona. Karl-Heinz Pagel podaje, że w maju 1945 roku zaczęto wysiedlać mieszkańców. Straty wyniosły 7 poległych, 17 zmarłych cywilów i 42 zaginionych; w RFN odnaleziono potem 130 dawnych mieszkańców, w NRD 46. Dziś teren należy do rzymskokatolickiej parafii świętego Stanisława w Skórowie.
Źródła: Czerwieniec — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim (cmentarze.slupsk.pl, gmina Potęgowo); Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 144; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, s. 858–861; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1022.
Fotografie
Pinezka wskazana przez dokumentalistę cmentarzy albo sprawdzona na miejscu. (M. Drzewiecki — położenie wskazane przez autora opracowania „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, punkt „Czerwieniec” z jego zbioru położeń cmentarzy)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Gmina Potęgowo — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 1022
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0843
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka