Dąbrówka (gmina Starogard Gdański) — cmentarz ewangelicki

W Dąbrówce ewidencja zabytków — przywołana uchwałą rady gminy numer LXIV/779/2024 — wymienia osobno dwa cmentarze. Przykościelny, katolicki, ma 0,21 hektara i leży przy świątyni. Poewangelicki, o powierzchni 0,15 hektara, leży poza wsią: około trzystu metrów od jej środka w kierunku północnym, przy polnej drodze. Gminny program opieki nad zabytkami na lata 2020–2023 opisuje cmentarz poewangelicki jako „czytelny w terenie”, z dobrze widocznymi nagrobkami, położony poza wsią, w polach, około 300 metrów na północ od niej, przy polnej drodze.

Dąbrówka, po niemiecku Dombrowken, należała przed 1920 rokiem do powiatu starogardzkiego. W Dąbrówce stał kościół filialny parafii katolickiej w Bobowie, wzniesiony według inwentarza zabytków około połowy XIV wieku i wpisany do rejestru zabytków województwa pomorskiego. Zestawienie szkolne Waschinskiego notuje przy Dąbrówce, że w XVI wieku tutejszy kościół przez czterdzieści lat należał do protestantów.

W 1702 roku wizytator naliczył w Dąbrówce, filii Bobowa, 104 katolików i 31 luteranów; w 1728 roku — 86 osób przystępujących do sakramentów „nie licząc luteranów”. W 1766 roku wizytator naliczył tu 36 luteranów razem z dziećmi. Katalog ksiąg metrykalnych Prus Zachodnich Maxa Bära odnotowuje przy Bobowie, że w latach 1670–1772 księgi chrztów i ślubów kościoła macierzystego oraz filialnego w Dąbrówce prowadzono osobno.

Zachowane duplikaty dla Dąbrówki obejmują chrzty z lat 1823–1824 i 1835–1865 oraz śluby i zgony z lat 1825–1834, 1838–1839 i 1846–1865.

Urzędowy spis miejscowości rejencji gdańskiej z 1820 roku notuje 260 mieszkańców: 42 luteranów i 218 katolików, parafię luterańską w Starogardzie (Stargard) i jeden katolicki kościół filialny. W 1869 roku urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej opisywał Dombrowken jako wieś królewską z 42 gospodarstwami chłopskimi i 18 zagrodami chałupniczymi. Notował tu 78 budynków mieszkalnych i 654 mieszkańców, w tym 164 ewangelików i 490 katolików. Ewangelicy należeli do parafii w Starogardzie Gdańskim; katolicy — do miejscowej parafii.

Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku zapisał 796 mieszkańców — 393 mężczyzn i 403 kobiety — w dziewięćdziesięciu dwóch budynkach mieszkalnych i stu pięćdziesięciu pięciu gospodarstwach domowych. Ewangelików było wśród nich 243, katolików 553; parafia ewangelicka mieściła się w Starogardzie, katolicka w Bobowie.

Spis z 1 grudnia 1910 roku wykazał 801 mieszkańców, wśród nich 125 niemieckojęzycznych — 117 ewangelików i 8 katolików. W tym spisie 676 osób mówiło po polsku. Pierwszy spis Rzeczypospolitej, z 30 września 1921 roku, naliczył 759 mieszkańców, w tym 89 wyznania ewangelickiego i 670 rzymskokatolickiego. W tym spisie narodowość niemiecką podało 87 osób, polską 672.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Starogard Gdański (Preußisch Stargard) i podaje tu 117 ewangelików.

Źródła: „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820, s. 56, nr 49; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau, powiat Preußisch Stargard, s. 32, poz. 8; Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig. Auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 1. Dezember 1910, Berlin 1912, powiat Preußisch Stargard, poz. 11; Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. XI: Województwo pomorskie, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1926 (spis z 30 IX 1921), powiat starogardzki, s. 44, poz. 11; E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928, s. 337, 365, 385 i 416; Max Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908; J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Pr. Stargard” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. 3), Danzig 1885, s. 175–176; Rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku; wojewódzka ewidencja zabytków, wykaz gminy Starogard Gdański, poz. 10 i 11; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Gminny program opieki nad zabytkami gminy Starogard Gdański na lata 2020–2023, Starogard Gdański 2020, s. 64–65; Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 204, pozycja 59; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 45.