Dziedzictwo › Katalog › Dąbrówka

Cmentarz · powiat kościerski

Dąbrówka (gmina Kościerzyna) — cmentarz ewangelicki

niem. Putzhütte (forma z 1848: Dombrowka)

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Putzhütte (forma z 1848: Dombrowka)
Miejscowość
Dąbrówka, gm. Kościerzyna
Dawny powiat
Berent in Westpreußen (Prusy Zachodnie, Regierungsbezirk Danzig)
Powiat dziś
kościerski
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
cmentarz ewangelicki (XVIII w.)

Cmentarz ewangelicki w Dąbrówce leży na zadrzewionym wzgórzu, otoczony prostokątnym wałem kamiennym, w którym zachowało się dawne wejście. Powierzchnia cmentarza wynosi 0,07 hektara; prowadziła do niego osobno wyznaczona droga, dziś zarośnięta i niewidoczna. Przetrwało około dziesięciu pozostałości po grobach, w tym jeden długi grobowiec familijny, oraz cztery mniejsze mogiły dziecięce. Z epitafiów został jeden fragment płyty z napisem, a z żeliwa — dwa niepełne ogrodzenia.

Cmentarz datuje się na XVIII wiek i jest ujęty w oficjalnym wykazie cmentarzy ewangelickich gminy Kościerzyna; do rejestru zabytków nie został wpisany.

Dąbrówka (po niemiecku Putzhütte, w 1848 roku zapisywana jako Dombrowka) to niewielka wieś na Pojezierzu Kaszubskim, nad jeziorem Wieprznickim, w województwie pomorskim. W podziale współczesnym wieś jest częścią sołectwa Puc w gminie Kościerzyna, w powiecie kościerskim. Do 1920 roku należała do powiatu kościerskiego (Kreis Berent in Westpreußen) w rejencji gdańskiej.

W źródłach nie znaleziono wyznania pierwszych osadników. Sprawozdanie pruskiej komisji katastrowej z 1772 roku, przytoczone w Słowniku geograficznym, wymienia Dąbrówkę wraz z Dobrogoszczem jako dwie nowe osady dóbr Puc — Dąbrówkę o sześciu gburach, płacących po dziesięć talarów czynszu. Pod nazwą Pucka Huta (po niemiecku Putzhütte) Słownik opisuje ją jako wieś szlachecką powiatu kościerskiego, o ośmiu gburskich posiadłościach i obszarze 535,25 morgi, oddaloną o półtorej mili na północny zachód od Kościerzyny.

W 1869 roku stało tu według Słownika dziewięć domów, a wszystkich 56 mieszkańców było ewangelikami. Według urzędowego podręcznika rejencji gdańskiej z 1869 roku dzieci należały do okręgu szkolnego w Beek.

Spis powszechny z 1 grudnia 1910 roku wylicza Putzhütte wśród miejscowości należących do innej parafii niż ich gmina i wskazuje parafię ewangelicką w Szymbarku (Schönberg) w powiecie kartuskim. Putzhütte było wtedy przysiółkiem gminy Dobrogoszcz i liczyło 72 mieszkańców. Według Słownika katolicy z Puckiej Huty należeli do parafii w Kościerzynie, choć hasło Rekownicy wymienia Pucką Hutę wśród wsi tamtejszej parafii katolickiej.

Cmentarze w innych Dąbrówkach — starogardzkiej, Malborskiej w gminie Stary Targ, Wielkiej (Gross Damerkow) z indeksu cmentarzy ziemi lęborskiej i dawniej zwanej Damerkow w gminie Damnica — to osobne obiekty.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Szymbark (Schönberg) i podaje tu 64 ewangelików.

Źródła: T. Hinc, „Zapomniane cmentarze ewangelickie na terenie gminy Kościerzyna”, Kościerzyna 2010; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie — Gmina Kościerzyna; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, tom IX, hasła „Pucka Huta”, „Puc” i „Rekownica”; A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890; Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 XII 1910), powiat Berent, przypis do gminy nr 15; Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 23–24, pozycja 215; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 33.

Fotografie

fot. M. Drzewiecki — Cmentarze Ziemi Lęborskiej
Położenie: 54,1569° N, 18,0789° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Pinezka wskazuje miejscowość, nie sam obiekt — położenie przybliżone. (według danych OpenStreetMap)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Cmentarze ewangelickie — Gmina Kościerzyna
  3. T. Hinc, „Zapomniane cmentarze ewangelickie na terenie gminy Kościerzyna”, Kościerzyna 2010
  4. Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 23–24, pozycja 215
  5. „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 33

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0141
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.