Dziedzictwo › Katalog › Dąbrówka
Cmentarz · powiat kościerski
Dąbrówka (gmina Kościerzyna) — cmentarz ewangelicki
niem. Putzhütte (forma z 1848: Dombrowka)
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Putzhütte (forma z 1848: Dombrowka)
- Miejscowość
- Dąbrówka, gm. Kościerzyna
- Dawny powiat
- Berent in Westpreußen (Prusy Zachodnie, Regierungsbezirk Danzig)
- Powiat dziś
- kościerski
- Po 1945
- pozostał cmentarzem
- Dziś
- cmentarz ewangelicki (XVIII w.)
Cmentarz ewangelicki w Dąbrówce leży na zadrzewionym wzgórzu, otoczony prostokątnym wałem kamiennym, w którym zachowało się dawne wejście. Powierzchnia cmentarza wynosi 0,07 hektara; prowadziła do niego osobno wyznaczona droga, dziś zarośnięta i niewidoczna. Przetrwało około dziesięciu pozostałości po grobach, w tym jeden długi grobowiec familijny, oraz cztery mniejsze mogiły dziecięce. Z epitafiów został jeden fragment płyty z napisem, a z żeliwa — dwa niepełne ogrodzenia.
Cmentarz datuje się na XVIII wiek i jest ujęty w oficjalnym wykazie cmentarzy ewangelickich gminy Kościerzyna; do rejestru zabytków nie został wpisany.
Dąbrówka (po niemiecku Putzhütte, w 1848 roku zapisywana jako Dombrowka) to niewielka wieś na Pojezierzu Kaszubskim, nad jeziorem Wieprznickim, w województwie pomorskim. W podziale współczesnym wieś jest częścią sołectwa Puc w gminie Kościerzyna, w powiecie kościerskim. Do 1920 roku należała do powiatu kościerskiego (Kreis Berent in Westpreußen) w rejencji gdańskiej.
W źródłach nie znaleziono wyznania pierwszych osadników. Sprawozdanie pruskiej komisji katastrowej z 1772 roku, przytoczone w Słowniku geograficznym, wymienia Dąbrówkę wraz z Dobrogoszczem jako dwie nowe osady dóbr Puc — Dąbrówkę o sześciu gburach, płacących po dziesięć talarów czynszu. Pod nazwą Pucka Huta (po niemiecku Putzhütte) Słownik opisuje ją jako wieś szlachecką powiatu kościerskiego, o ośmiu gburskich posiadłościach i obszarze 535,25 morgi, oddaloną o półtorej mili na północny zachód od Kościerzyny.
W 1869 roku stało tu według Słownika dziewięć domów, a wszystkich 56 mieszkańców było ewangelikami. Według urzędowego podręcznika rejencji gdańskiej z 1869 roku dzieci należały do okręgu szkolnego w Beek.
Spis powszechny z 1 grudnia 1910 roku wylicza Putzhütte wśród miejscowości należących do innej parafii niż ich gmina i wskazuje parafię ewangelicką w Szymbarku (Schönberg) w powiecie kartuskim. Putzhütte było wtedy przysiółkiem gminy Dobrogoszcz i liczyło 72 mieszkańców. Według Słownika katolicy z Puckiej Huty należeli do parafii w Kościerzynie, choć hasło Rekownicy wymienia Pucką Hutę wśród wsi tamtejszej parafii katolickiej.
Cmentarze w innych Dąbrówkach — starogardzkiej, Malborskiej w gminie Stary Targ, Wielkiej (Gross Damerkow) z indeksu cmentarzy ziemi lęborskiej i dawniej zwanej Damerkow w gminie Damnica — to osobne obiekty.
Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Szymbark (Schönberg) i podaje tu 64 ewangelików.
Źródła: T. Hinc, „Zapomniane cmentarze ewangelickie na terenie gminy Kościerzyna”, Kościerzyna 2010; Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie — Gmina Kościerzyna; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, tom IX, hasła „Pucka Huta”, „Puc” i „Rekownica”; A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890; Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 XII 1910), powiat Berent, przypis do gminy nr 15; Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 23–24, pozycja 215; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 33.
Fotografie
⚠ Pinezka wskazuje miejscowość, nie sam obiekt — położenie przybliżone. (według danych OpenStreetMap)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Cmentarze ewangelickie — Gmina Kościerzyna
- T. Hinc, „Zapomniane cmentarze ewangelickie na terenie gminy Kościerzyna”, Kościerzyna 2010
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 23–24, pozycja 215
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 33
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0141
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka