Cmentarz ewangelicki w miejscowości Darżyno

Cmentarz w Darżynie leży wśród pól, na zakręcie drogi w północno-zachodniej części wsi, po jej wschodniej stronie. Nie zaznaczono go na mapie z 1912 roku; zachował się na nim żeliwny krzyż wskazujący na pochówek z 1934 roku. Z pierwotnego urządzenia zachowały się częściowo nasadzenia świerkowe wokół całego prostokątnego obwodu, wyraźne wejście główne od strony zachodniej i szczątkowe pozostałości kamieni nagrobnych. Tak nikłe resztki nie pozwalają odczytać układu mogił.

Darżyno, do 1945 roku Darsin, leżało w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Od XV wieku należało do rodu von Puttkamer — w 1491 roku Tetzlaw von Puttkamer jest opisany jako siedzący na Darsinie, w 1523 roku występuje „Marten Putkummer tho Darsyn” — a w 1684 roku przeszło wraz z Potęgowem do Grumbkowów; klasyfikacja włók z 1717 roku wymienia jako właściciela Davida von Grumbkow. Po śmierci generała majora von Grumbkow dobra odziedziczyła w 1779 roku jego jedyna córka, owdowiała Friederike von Podewils, a przez jej małżeństwo z Ernstem von Bonin Darsin przeszło do Boninów; w 1855 roku kompleks łupawski, do którego należało, stał się fideikomisem. Księgi adresowe majątków notują w 1910 roku właściciela majoratu Ernsta von Bonin, a w latach 1928–1938 — Franza Deinerta. Obszar gminy wynosił 1029 hektarów; w 1925 roku stało tu 46 domów mieszkalnych.

Według Pagla 17 maja 1939 roku wieś liczyła 442 mieszkańców w 104 gospodarstwach domowych.

Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Darżyno, po niemiecku Darsin, należało do parafii w Łupawie (Lupow) w synodzie słupskim. W 1784 roku Darżyno liczyło 21 dymów i miało nauczyciela; folwark Potęgowo (Pottangow) należał jednak do innej parafii — w Skórowie (Schurow).

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku prowadzi Darsin w dwóch wierszach, ponieważ powiat dzielił się na gminy wiejskie i obwody dworskie. W gminie wiejskiej naliczono 202 ewangelików, trzech katolików i sześciu innych chrześcijan, w obwodzie dworskim — 216 ewangelików i jednego katolika. Spis przypisywał katolików do parafii w Lęborku (Lauenburg), a siedzibą urzędu stanu cywilnego i okręgu urzędowego był Grumbkow.

Według Pagla ludność była w całości ewangelicka i należała do parafii w Łupawie (Lupow) w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto. W 1915 roku wzniesiono w Darżynie ceglany kościół, który 19 marca 1947 roku przejęli katolicy; hasło Pagla, opisujące wieś aż po szkołę, gospody i stację rozdzielczą prądu, tego kościoła nie wymienia.

8 marca 1945 roku wkroczyły do wsi wojska sowieckie. W latach 1946–1947 wysiedlono ludność niemiecką — 270 z wysiedlonych znalazło się potem w Republice Federalnej Niemiec, a 123 w Niemieckiej Republice Demokratycznej — a Darżyno zasiedlili polscy osadnicy.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 959; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 145; wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, część II, Stettin 1912, hasło Lupow, s. 502; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, hasło 21. Darsin, s. 436–438; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 959.