Darżyno — dawny kościół ewangelicki (ob. św. Józefa)

Niewielki ceglany kościół w Darżynie (po niemiecku Darsin) wzniesiono w 1915 roku w formach gotyckich — bez wieży, z niewyodrębnionym prezbiterium, ostrołukowymi otworami okiennymi i wejściowymi, dwuspadowym dachem krytym blachą oraz drewnianym sklepionym sufitem. Katolicy przejęli go 19 marca 1947 roku, nadając mu wezwanie świętego Józefa. Pozostaje kościołem filialnym parafii Matki Boskiej Częstochowskiej w Łupawie (diecezja pelplińska, dekanat łupawski) i figuruje w ewidencji zabytków gminy Potęgowo.

Według opisu Pomorza Ludwiga Wilhelma Brüggemanna z 1784 roku Darżyno, po niemiecku Darsin, nie miało kościoła; wieś z folwarkiem Friederikenfelde liczyła 21 ognisk (domostw). W tym samym opisie zapisano, że w Darżynie był nauczyciel, a folwark Potęgowo (Pottangow) należał do innej parafii — w Skórowie (Schurow).

Wieś należała do ewangelickiej parafii w Łupawie (Kirchspiel Lupow, Kirchenkreis Stolp-Altstadt). W Darżynie działała także gmina staroluterańska, która w latach 1847–1875 prowadziła własne księgi metrykalne, wspólne z Żochowem i Grąbkowem. W pierwszej połowie XX wieku Darżyno i pobliskie Żochowo były terenem działalności misyjnej separatystów. Podporządkowaną staroluterańskiemu zborowi w Lęborku stację duszpasterską (Predigtstation) w Żochowie zalegalizowano w 1940 roku. Jan Wild przypuszcza, że do 1945 roku kościół służył separatystom ze zboru staroluterańskiego albo tak zwanym belowianom.

Spis z 2 grudnia 1895 roku podaje Darżyno w dwóch wierszach: gmina wiejska liczyła 202 ewangelików, 3 katolików i 6 innych chrześcijan, obwód dworski — 216 ewangelików i jednego katolika.

Cmentarz leży wśród pól, na zakręcie drogi w północno-zachodniej części wsi. Nie zaznaczono go na mapie z 1912 roku. Z dawnego urządzenia zostały częściowe nasadzenia świerkowe wokół prostokątnego obwodu, wyraźne wejście od zachodu i szczątki kamieni nagrobnych. W tym miejscu zachował się też żeliwny krzyż z pochówku z 1934 roku.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 959; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013, s. 145; J. Wild, „Ewangelickie Pomorze — miejsca i ludzie”, „Informator Parafialny” Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Słupsku, nr 10/2024; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 959.