Dębina — cmentarz ewangelicki

Cmentarz ewangelicki dawnej wsi Schönwalde, dziś Dębiny, leży na wzniesieniu na północ od wsi, przy drodze do Rowów (Rowe), na skraju lasu. Była to prostokątna nekropolia o powierzchni około 3200 metrów kwadratowych, wydłużona z północnego zachodu na południowy wschód. Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego zwraca uwagę, że pierwotny układ przestrzenny zachował się — zmieniło się tylko otoczenie od południa, gdzie wyrósł las. Wzdłuż granic gęsto nasadzono świerki, z wyjątkiem granicy północnej, którą wyznaczają buki; serwis o cmentarzach ewangelickich powiatu słupskiego notuje wyraźną granicę północno-zachodnią ze świerków i lip, a sam cmentarz określa jako całkowicie zniwelowany.

Wieś wzmiankowano w 1493 roku jako własność rodu von Bandemer. Leżała w powiecie słupskim (Kreis Stolp), w rejencji koszalińskiej.

W 1784 roku Dębina liczyła 17 dymów i miała nauczyciela; do dóbr należały chaty leśne Cudry-Rook i Poromb oraz 12 chat rybackich w Rowach. Mieszkańcy należeli do parafii w Rowach w synodzie słupskim.

Spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku wykazał w gminie wiejskiej 127 ewangelików i jednego katolika, a w 1925 roku katolików było dwóch. W 1939 roku wieś liczyła 274 mieszkańców w 68 gospodarstwach domowych.

Własnego kościoła Dębina nie miała — należała do parafii w Rowach, w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto, w Kościele Unii Staropruskiej. Ostatnim nauczycielem był Bruno Jannke.

Karl-Heinz Pagel podaje, że 9 marca 1945 roku Armia Czerwona zajęła wieś bez walki, wkraczając z dwóch stron. Następnie wieś zajęli Polacy, a mieszkańców wysiedlono. W RFN odnaleziono później 109 z nich, a w NRD 100. Straty wyniosły 12 poległych i 36 zaginionych.

Po nagrobkach zostały w latach dziewięćdziesiątych XX wieku jedynie ażurowy krzyż żeliwny z grobu dziecięcego, pozbawiony tabliczki inskrypcyjnej, a obok niego fragmenty tablicy z białego granitu i część figury anioła. Brak innych elementów utrudnia odczytanie dawnego rozplanowania cmentarza. W 2013 roku zostały betonowa podstawa pod żeliwny krzyż, ceglany obrys podwójnego grobu i drobne metalowe elementy ogrodzenia.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Dębina — Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim, cmentarze.slupsk.pl; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Karl-Heinz Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, s. 883–886; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 221, hasło Dębina; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1001.