Dziedzictwo › Katalog › Dębnica Kaszubska

Cmentarz · powiat słupski

Dębnica Kaszubska — cmentarz parafialny (ewangelicki)

niem. Rathsdamnitz (evangelischer Friedhof)

Rodzaj
cmentarz (ewangelicki)
Nazwa niemiecka
Rathsdamnitz (evangelischer Friedhof)
Miejscowość
Dębnica Kaszubska
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Po 1945
pozostał cmentarzem
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Dębnica Kaszubska, do 1945 roku Rathsdamnitz, miała dwa cmentarze: przykościelny, wokół kościoła w centrum wsi, i ten — parafialny. Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego opisuje go jako założenie czterokwaterowe z kaplicą cmentarną, urządzone w północnej części wsi, przy drodze głównej. Cmentarz służy do dziś mieszkańcom Dębnicy i okolic. Jeszcze niedawno można było na nim rozpoznać miejsca zagospodarowane nagrobkami sprzed 1945 roku. U wejścia zachowała się ceglana kaplica o prostej bryle i oszczędnym detalu architektonicznym; na zdjęciu z 1995 roku widać za nią jakby drugą bramę, z polskim napisem „Spoczywaj w pokoju”.

W 1784 roku Dębnica należała do dóbr miasta Słupska i leżała półtorej mili na południe-południowy wschód od niego, między wzgórzami i lasami, przy trakcie do Bytowa. Przy dwóch folwarkach mieszkali pastor, zakrystian i kolon pastora, pięciu gospodarzy, trzech zagrodników i dwóch chałupników-budników; była papiernia napędzana wodą Skotawy (Schottow), młyn wodny i karczma — wszystkie na czynszu dziedzicznym — a także tartak, kuźnia i torfowisko; razem 26 dymów.

Kościół był macierzysty w synodzie słupskim; jego filią był dom modlitwy w Podwilczynie, a należał do niego także miejski las Loitz. Brüggemann dodaje, że część wsi kupili w 1485 roku razem z magistratem także „die Vorsteher des Hauses des heil. Geistes daselbst” — przełożeni słupskiego Domu Świętego Ducha.

Wieś była od 1517 roku w całości własnością rady miejskiej Słupska. Kościół wzniesiono tu w 1584 roku; był siedzibą parafii ewangelickiej pod patronatem słupskiego magistratu. Spis parafii pomorskich z 1932 roku podaje dla parafii 4050 dusz i filię w Podewilshausen (Podwilczyn), oddaloną o 10 kilometrów. Pastorem był Siegfried Harnisch. W 1940 roku parafia liczyła około 3900 wiernych.

Karl-Heinz Pagel podaje, że konrektor Albrecht został wysiedlony 5 lipca 1947 roku; do czasu swojego wyjazdu pochował ponad 60 osób. Po 1945 roku parafia ewangelicka przestała istnieć, a cmentarz przejęła parafia rzymskokatolicka świętego Jana Chrzciciela.

Źródła: K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 45, hasło Dębnica Kaszubska; E. Müller, „Die Evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, Teil II, Stettin 1912, s. 470; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern. Zeugnisse seiner deutschen Vergangenheit”, Lubeka 1989, hasło Rathsdamnitz, s. 800–808; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 928; „Das Evangelische Pommern”, cz. II, Stettin 1932, s. 174–175.

Położenie: 54,3817° N, 17,1574° E Pokaż w atlasie →

⚠ Dokładne położenie obiektu nieustalone — pinezka orientacyjna. (OpenStreetMap, obiekt cmentarza (landuse=cemetery) w północnej części wsi — zgodny z opisem monografii powiatu słupskiego („w części północnej, przy drodze głównej”); do potwierdzenia w terenie)

Źródła

  1. K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, hasło Dębnica Kaszubska
  2. E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, Stettin 1912
  3. K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989
  4. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 928
  5. „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 174–175

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-1136
Stan weryfikacji
do dalszego sprawdzenia w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.