Dziedzictwo › Katalog › Dobra

Cmentarz · powiat słupski

Dobra — cmentarz ewangelicki

niem. Daber

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Daber
Miejscowość
Dobra, gm. Dębnica Kaszubska
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Groß Dübsow (Dobieszewo), Kirchenkreis Stolp-Altstadt, Kościół Ewangelicki Unii Staropruskiej
Po 1945
nieczynny
Dziś
Cmentarz ewangelicki (nieczynny)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Kółko wskazuje położenie obiektu. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

W Dobrej, po niemiecku Daber, zachował się nieczynny cmentarz ewangelicki, około 600 metrów na południowy wschód od wsi. Założono go wśród pól, dziś otacza go las i teren jest dostępny częściowo, ale układ rzędów nagrobków pozostał czytelny, a najstarsze pochówki leżą w części północnej. Cmentarz ma plan trapezu i powierzchnię około 3100 metrów kwadratowych; w 1928 roku poszerzono go od południa, a datę wyryto na kamieniu wkomponowanym w ogrodzenie graniczne.

W 1784 roku Dobra liczyła 15 dymów i miała nauczyciela; gospodarczo należała do dóbr Klein-Podel, a kościelnie do synodu słupskiego. Zachowały się kamienny mur, 63 granitowe podstawy krzyży żeliwnych, 9 nagrobków granitowych, liczne obrysy mogił oraz fragmenty kamiennych pomników i żeliwnych krzyży. Najstarszy pochówek datowany jest rozbieżnie: dokumentacja terenowa wskazuje nagrobek z 1855 roku, monografia cmentarzy powiatu słupskiego — fragment żeliwnego krzyża z lipca 1872 roku. W jednym z narożników stoi rząd kilku kamieni nagrobnych z wyrytymi znakami krzyża; wszystkie pochodzą z powojennych lat czterdziestych XX wieku.

Dobra, wzmiankowana od 1485 roku, była wsią ewangelicką w powiecie słupskim, w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Własnego kościoła nie miała — należała do parafii ewangelickiej w Dobieszewie (Groß Dübsow) w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto Kościoła Unii Staropruskiej. W spisie z 1819 roku i w spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku przynależność tę poświadczono. Lista dobieszewskich duchownych sięga 1573 roku, gdy urząd objął Liborius Körner, ordynowany przez biskupa pomezańskiego; za jednego z jego następców, Michaela Gutzeviusa, 24 czerwca 1715 roku kościół parafialny spłonął wraz ze wszystkimi budynkami plebańskimi.

W spisie z 1895 roku Dobrą ujęto w dwóch wierszach: gmina wiejska liczyła 241 ewangelików i 24 osoby innych wyznań chrześcijańskich, obwód dworski — 60 ewangelików; katolików nie zapisano w żadnym z nich.

Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim — gmina Dębnica Kaszubska; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku; Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, hasło Groß-Dübsow, s. 493–494; Krystyna Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 48; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Daber; L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 957.

Położenie: 54,3759° N, 17,3721° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

Pinezka wskazuje obiekt. (mapa topograficzna 1:25 000, arkusz 1670 Budow (SLUB 10005660), wydanie 1938 (hrsg. 1877, Nachtr. 1919, red. Änd. 1938) (znak cmentarza))

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim — gmina Dębnica Kaszubska
  3. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
  4. K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, hasło Dobra (s. 48 druku)
  5. E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, Stettin 1912, hasło Groß-Dübsow, s. 493
  6. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, powiat Stolp, pozycje 14 (s. 168) i 172 (s. 176)
  7. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 957
  8. K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, hasło Daber

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0837
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.