Dobrogoszcz — cmentarz ewangelicki

Dobrogoszcz, po niemiecku Dobrogosch, po kaszubsku Dorogòszcz, to kaszubska wieś nad jeziorem o tej samej nazwie, do 1920 roku w powiecie kościerskim (Kreis Berent) w rejencji gdańskiej. Według pruskich ksiąg hipotecznych Dobrogoszcz był pustkowiem dóbr Puc: Karol Lewald-Jezierski objął je w 1768 roku w spadku po ojcu, a od 1806 roku należały do jego syna Mateusza. W relacji pruskiej komisji katastrowej z 1772 roku Dobrogoszcz figuruje jako jedna z dwóch nowych osad należących do dóbr rycerskich Puc, z czterema gburami.

W 1905 roku wieś liczyła 201 mieszkańców, a w 2014 roku — 206 mieszkańców.

Urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej z 1869 roku przedstawiał Dobrogosch jako szlachecką wieś chłopską z siedmioma gospodarstwami chłopskimi, siedmioma zagrodami chałupniczymi i 14 budynkami mieszkalnymi. Mieszkańców było wtedy 108, w tym 107 ewangelików i jednego katolika. W tym czasie dzieci należały do okręgu szkolnego w Beck.

Spis z 1 grudnia 1885 roku wykazał 110 mieszkańców, w tym 109 ewangelików i jednego katolika. Słownik geograficzny (tom II) notuje tu siedem posiadłości włościańskich, siedmiu ogrodników, 693 morgi ziemi ornej, parafię i pocztę w Kościerzynie oraz szkołę w Kaliskach. W spisie z 1 grudnia 1910 roku wieś liczyła 199 mieszkańców: 173 osoby podały niemiecki jako język ojczysty i wszystkie były wyznania ewangelickiego, a pozostałe 26 mówiło po kaszubsku i wszystkie należały do Kościoła katolickiego. W pierwszym spisie Rzeczypospolitej, z 30 września 1921 roku, naliczono 113 ewangelików na 168 mieszkańców; narodowość polską podało 127 osób, a niemiecką 41.

Własnego kościoła ani kaplicy wieś nie miała. Ewangelicy należeli do parafii w Kościerzynie, w której wykazie Agathon Harnoch wymienia Dobrogoszcz i wśród miejscowości szkolnych, i wśród sześciu miejsc z cmentarzem ewangelickim. Katolicy należeli historycznie do kościerskiej parafii Świętej Trójcy, wzmiankowanej w 1710 roku. W tej wsi zachowała się dziewiętnastowieczna szkoła, dziś dom mieszkalny.

Po ewangelikach został cmentarz z pierwszej połowy XIX wieku, ujęty w wykazie zabytków gminy Kościerzyna. W środku wsi, między zabudowaniami, przy głównej szosie, leży ten cmentarz. Zajmuje 0,12 hektara i ma kształt trapezu prostokątnego, otacza go wał kamienny, a wejście odnowiono i wstawiono w nie drewnianą furtkę. Zachowało się trzydzieści sześć grobów, w tym siedem dziecięcych. Rozmieszczenie grobów w jednej połowie jest symetryczne i uporządkowane, w drugiej porządku brak. Nagrobki są betonowe, w kształcie prostokąta bez płyty wierzchniej.

Almanach parafii Prus Zachodnich z 1913 roku zalicza tę miejscowość do parafii Kościerzyna (Berent) i podaje tu 109 ewangelików.

Źródła: T. Hinc, „Zapomniane cmentarze ewangelickie na terenie gminy Kościerzyna”, Kościerzyna 2010; Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau (Kreis Berent, s. 39, poz. 15); Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis powszechny z 1 XII 1910), Kreis Berent, poz. 15; Agathon Harnoch, Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen, Neidenburg 1890 (parafia Berent); Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. XI: Województwo pomorskie, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1926 (spis z 30 IX 1921); Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902, t. II, hasło „Dobrogoszcz”, oraz t. IX, hasło „Puc”; M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 139 (s. 6–7), nr 1171 (s. 71); Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 7, pozycja 52; „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 42.