Dziedzictwo › Katalog › Dominek

Cmentarz · powiat słupski

Dominek — cmentarz ewangelicki

niem. Dominke

Rodzaj
cmentarz poewangelicki
Nazwa niemiecka
Dominke
Miejscowość
Dominek, gm. Ustka
Dawny powiat
Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
Powiat dziś
słupski
Parafia ewangelicka
Kirchspiel Groß Garde (Gardna Wielka), Kirchenkreis Stolp-Altstadt, Kirchenprovinz Pommern — Kościół Unii Staropruskiej, ewangelicko-luterański
Po 1945
pozostał cmentarzem
Dziś
cmentarz poewangelicki (relikt)
Wycinek niemieckiej mapy topograficznej 1:25 000
Okolica na dawnej mapie — położenie samego obiektu jest przybliżone. Niemiecka mapa topograficzna 1:25 000 z lat około 1900–1940 (Messtischblatt; Mapster / Archiwum Map WIG).

Cmentarz w Dominku leży na północ od zabudowań, po zachodniej stronie drogi ku Komninowi. Zajmuje około 1397 metrów kwadratowych, a na mapach zaznaczono go w latach osiemdziesiątych XIX wieku. Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego opisuje go jako prostokąt wyznaczony na całym obwodzie niewysokim murkiem z ciosów kamiennych, z wejściem głównym od wschodu. Śladów dawnych pochówków zostało niewiele; jednym z nielicznych jest drewniany krzyż w narożniku południowo-zachodnim — bez tabliczki inskrypcyjnej, tak że nie wiadomo, czy wyznacza konkretny grób, czy jest krzyżem symbolicznym. Portal cmentarzy powiatu słupskiego wylicza ponadto 27 granitowych podstaw pod krzyże żeliwne, cztery betonowe krzyże i czternaście fragmentów rozbitych nagrobków; odczytane inskrypcje dotyczą zmarłych w latach 1901–1942.

Dominek — po niemiecku Dominke, w starszych zapisach Domineke z 1563 roku i Dammineke z 1628 — był majątkiem rycerskim (Gutsbezirk) w powiecie słupskim (Landkreis Stolp), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Majątek był dawnym lennem rodu von Bandemer, w 1847 roku przeszedł na von Belowów, a potem należał kolejno do Pauliego, do Schumachera i do rodziny von Hanstein. Na początku XX wieku razem z Wusseken, dziś Osiekami Słupskimi, połączono go z Gąbinem w jedną gminę.

W 1784 roku Dominek liczył 12 dymów; do wsi należała kuźnia zwana „der grüne Hof”, leżąca ćwierć mili od niej. Według Brüggemanna Dominek należał wtedy do parafii w Gardnie Wielkiej (Groß Garde) w synodzie słupskim. Księgi parafii w Gardnie sięgały 1700 roku. Parafia ta była pierwotnie kaszubska: kaszubskiej nauki przedkonfirmacyjnej zaprzestano w niej w 1827 roku.

W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku naliczono tu 147 ewangelików i ani jednego katolika. Własnego kościoła Dominek nie miał: należał do luterańskiej parafii Groß Garde, czyli Gardny Wielkiej, w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto, w Kościele Unii Staropruskiej, a od 1912 roku w jej obrębie do gminy kościelnej w Gąbinie, której kościół poświęcono w 1914 roku.

Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 938; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, s. 176, poz. 184; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 222; „Dominek — Dominke”, cmentarze.slupsk.pl; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, s. 471–473 (Gambin) oraz 518–519 i 525 (Groß Garde); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 960.

Położenie: 54,5887° N, 17,1073° E — pomorskie Pokaż w atlasie →

⚠ Pochodzenie współrzędnych nieudokumentowane. (cmentarze.slupsk.pl — cmentarz na północ od wsi, między drogą do Komnina a dawną linią kolejową; korekta z noty kwerendy z 15 VI 2026 naniesiona 5 IX 2026)

Źródła

  1. Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
  2. Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim — Gmina Ustka
  3. Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
  4. K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013
  5. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 938
  6. L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 960

Metryczka

Identyfikator w atlasie
CM-0747
Stan weryfikacji
sprawdzony w źródłach
Pewność ustaleń
wysoka
Opis powstał z kwerendy źródłowej dla atlasu dziedzictwa ewangelickiego Pomorza. Zawiera wyłącznie fakty potwierdzone w wymienionych źródłach; szczegóły niepewne oznaczono [?]. Uwagi i sprostowania: lukasz@plexisystem.pl.