Dziedzictwo › Katalog › Dominek
Cmentarz · powiat słupski
Dominek — cmentarz ewangelicki
niem. Dominke
- Rodzaj
- cmentarz poewangelicki
- Nazwa niemiecka
- Dominke
- Miejscowość
- Dominek, gm. Ustka
- Dawny powiat
- Landkreis Stolp (Regierungsbezirk Köslin, Provinz Pommern)
- Powiat dziś
- słupski
- Parafia ewangelicka
- Kirchspiel Groß Garde (Gardna Wielka), Kirchenkreis Stolp-Altstadt, Kirchenprovinz Pommern — Kościół Unii Staropruskiej, ewangelicko-luterański
- Po 1945
- pozostał cmentarzem
- Dziś
- cmentarz poewangelicki (relikt)

Cmentarz w Dominku leży na północ od zabudowań, po zachodniej stronie drogi ku Komninowi. Zajmuje około 1397 metrów kwadratowych, a na mapach zaznaczono go w latach osiemdziesiątych XIX wieku. Monografia dawnych cmentarzy powiatu słupskiego opisuje go jako prostokąt wyznaczony na całym obwodzie niewysokim murkiem z ciosów kamiennych, z wejściem głównym od wschodu. Śladów dawnych pochówków zostało niewiele; jednym z nielicznych jest drewniany krzyż w narożniku południowo-zachodnim — bez tabliczki inskrypcyjnej, tak że nie wiadomo, czy wyznacza konkretny grób, czy jest krzyżem symbolicznym. Portal cmentarzy powiatu słupskiego wylicza ponadto 27 granitowych podstaw pod krzyże żeliwne, cztery betonowe krzyże i czternaście fragmentów rozbitych nagrobków; odczytane inskrypcje dotyczą zmarłych w latach 1901–1942.
Dominek — po niemiecku Dominke, w starszych zapisach Domineke z 1563 roku i Dammineke z 1628 — był majątkiem rycerskim (Gutsbezirk) w powiecie słupskim (Landkreis Stolp), w rejencji koszalińskiej prowincji Pomorze. Majątek był dawnym lennem rodu von Bandemer, w 1847 roku przeszedł na von Belowów, a potem należał kolejno do Pauliego, do Schumachera i do rodziny von Hanstein. Na początku XX wieku razem z Wusseken, dziś Osiekami Słupskimi, połączono go z Gąbinem w jedną gminę.
W 1784 roku Dominek liczył 12 dymów; do wsi należała kuźnia zwana „der grüne Hof”, leżąca ćwierć mili od niej. Według Brüggemanna Dominek należał wtedy do parafii w Gardnie Wielkiej (Groß Garde) w synodzie słupskim. Księgi parafii w Gardnie sięgały 1700 roku. Parafia ta była pierwotnie kaszubska: kaszubskiej nauki przedkonfirmacyjnej zaprzestano w niej w 1827 roku.
W spisie powszechnym z 2 grudnia 1895 roku naliczono tu 147 ewangelików i ani jednego katolika. Własnego kościoła Dominek nie miał: należał do luterańskiej parafii Groß Garde, czyli Gardny Wielkiej, w okręgu kościelnym Słupsk-Stare Miasto, w Kościele Unii Staropruskiej, a od 1912 roku w jej obrębie do gminy kościelnej w Gąbinie, której kościół poświęcono w 1914 roku.
Źródła: L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 938; pruski spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku, s. 176, poz. 184; K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, Słupsk 2013, s. 222; „Dominek — Dominke”, cmentarze.slupsk.pl; K.-H. Pagel, „Der Landkreis Stolp in Pommern”, Lubeka 1989, s. 471–473 (Gambin) oraz 518–519 i 525 (Groß Garde); L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 960.
⚠ Pochodzenie współrzędnych nieudokumentowane. (cmentarze.slupsk.pl — cmentarz na północ od wsi, między drogą do Komnina a dawną linią kolejową; korekta z noty kwerendy z 15 VI 2026 naniesiona 5 IX 2026)
Źródła
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie)
- Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim — Gmina Ustka
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Stolp
- K. Mazurkiewicz-Palacz, „Dawne cmentarze w powiecie słupskim”, 2013
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 938
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 960
Metryczka
- Identyfikator w atlasie
- CM-0747
- Stan weryfikacji
- sprawdzony w źródłach
- Pewność ustaleń
- wysoka